Ambtenaren worden benoemd door het bevoegd gezag van de overheidsinstantie waar zij werken, zoals ministers (Rijk), gedeputeerden (Provincie) of het college van burgemeester en wethouders (Gemeente). Sinds de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) per 1 januari 2020 hebben de meeste ambtenaren een arbeidsovereenkomst naar burgerlijk recht, in plaats van een aanstelling. Wikipedia +3
Iedere medewerker in dienst van een overheidswerkgever is ambtenaar. En omdat de overheid er is voor het algemene belang, bestaan er speciale regels voor ambtenaren.
De gemeenteraad maakt een profielschets van de nieuwe burgemeester. De gemeenteraad bespreekt het profiel in een raadsvergadering met de commissaris van de Koning. Op advies van de commissaris van de Koning stelt de minister van BZK de vacature open. Sollicitanten sturen hun brieven aan de commissaris van de Koning.
Het college van burgemeester en wethouders voert de besluiten van de gemeenteraad uit.
Welke soorten ambtenaren zijn er?
Ambtenaren zijn werknemers in dienst van de overheid (rijk, provincie, gemeente, waterschap) die wetten en regels uitvoeren en publieke diensten leveren, zoals politieagenten, beleidsmedewerkers, handhavers (BOA's) en medewerkers bij de Belastingdienst. Hoewel de meeste ambtenaren nu een normale arbeidsovereenkomst hebben onder de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra), gelden er nog speciale ambtelijke normen, zoals integriteit en geheimhoudingsplicht, en werken ze voor het algemeen belang.
Ambtenaren zijn werknemers in dienst van de overheid (rijk, provincie, gemeente, waterschap) die wetten en regels uitvoeren en publieke diensten leveren, zoals politieagenten, beleidsmedewerkers, handhavers (BOA's) en medewerkers bij de Belastingdienst. Hoewel de meeste ambtenaren nu een normale arbeidsovereenkomst hebben onder de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra), gelden er nog speciale ambtelijke normen, zoals integriteit en geheimhoudingsplicht, en werken ze voor het algemeen belang.
De hoogste ambtenaar van een gemeente is de gemeentesecretaris (ook wel algemeen directeur genoemd). Deze persoon is eindverantwoordelijk voor de ambtelijke organisatie (de medewerkers) en de schakel tussen het politieke bestuur (college van B&W) en de ambtenaren. Hij of zij adviseert het college en ondertekent samen met de burgemeester de collegebesluiten.
Een raadslid verdient in 2026 een maandelijkse vergoeding die varieert van ongeveer €1.300 tot €3.200 bruto, afhankelijk van het inwoneraantal van de gemeente; in kleinere gemeenten is het lager en in grotere gemeenten hoger, met een specifieke tabel voor verschillende inwonercategorieën, waarbij deze vergoeding wordt aangepast aan de inflatie.
De gemeenteraad neemt de belangrijkste besluiten. Het college van burgemeester en wethouders voert deze besluiten uit.
Hoewel er uitzonderlijk jonge burgemeesters zijn geweest (zoals een 23-jarige waarnemer), geldt Ties Elzenga (31 jaar in 1979) als de jongste officieel benoemde burgemeester ooit in Nederland, terwijl Pieter Verhoeve (30 jaar) een periode de jongste was in recentere tijden; de jongste actuele is vaak wisseling, met Teun Heldens die recent de jongste was bij zijn start in Heeze-Leende.
Een burgemeester verdient bruto tussen de circa € 6.500 en € 14.800 per maand, afhankelijk van de grootte van de gemeente; kleinere gemeenten betalen minder (bijv. € 6.500 voor <8.000 inwoners) en grotere steden meer (bijv. € 14.760 voor >375.000 inwoners), met extra's zoals vakantiegeld en een eindejaarsuitkering. De salarissen worden wettelijk bepaald en kunnen variëren, waarbij de grootste gemeenten het hoogste bedrag ontvangen.
In Nederland moet een burgemeester voldoen aan de volgende wettelijke eisen: Hij of zij moet de Nederlandse nationaliteit hebben. Hij of zij moet minimaal 18 jaar oud zijn. Hij of zij moet handelingsbekwaam zijn.
Een ambtenaar geeft geen voorkeursbehandelingen en vermijdt ook de schijn daarvan. Het Wetboek van Strafrecht (artikelen 362 en 363) stelt het aannemen van giften, beloften of diensten door een ambtenaar strafbaar als deze hem zijn gegeven met de bedoeling in zijn werk iets te doen of na te laten.
Ambtenaren zijn doorgaans – maar niet altijd – in de praktijk in dienst van 'ministers van de Kroon'. De meeste ambtenaren werken dus bij overheidsdepartementen en zijn daarom in dienst van ministers. Het parlement staat volledig los van de Kroon, dus degenen die in dienst zijn van het parlement zijn geen ambtenaren.
Een wethouder verdient per maand € 5.500 tot ruim € 12.800 bruto, afhankelijk van de grootte van de gemeente en ervaring; in kleine gemeenten begint het rond de € 5.000, terwijl in de grootste steden bedragen van € 12.000 of meer (tot ca. € 12.800) haalbaar zijn voor de meest ervaren wethouders.
Voor cliëntenraadsleden gelden de fiscale regels met betrekking tot vrijwilligerswerk. De Belastingdienst hanteert als vuistregel een vergoeding van maximaal € 5,00 per uur als vergoeding voor inzet. Bovendien mag de vergoeding maximaal € 170 per maand en maximaal € 1.700 per jaar bedragen.
Het recht op een mandatarispensioen is gekoppeld aan het recht op wedde. Daarom hebben enkel de uitvoerende mandatarissen recht op een mandatarispensioen en raadsleden niet.
Gemeentesecretarissen. Wat functies betreft zijn het met name de gemeentesecretarissen die het meest verdienen, met een jaarlijks inkomen rond de 130.000 euro.
hoge ambtenaren die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van eenmaal vastgesteld beleid. Dat kan bijvoorbeeld de directeur zijn van de Rijksvoorlichtingsdienst, maar ook de top van Rijkswaterstaat, de krijgsmacht of hoge politiefunctionarissen.
Als 'eerste ambtenaar' neemt de burgemeester kennis van alle zaken die de gemeente aanbelangen. De burgemeester is natuurlijk geen echte ambtenaar maar heeft een openbaar ambt.
Ambtenaren hebben om verschillende redenen vaak een hoger pensioen dan werknemers in de private sector. Historische voordelen, het type pensioenregeling, sterke vakbonden, overheidsgaranties en langere dienstverbanden spelen allemaal een rol in dit verschil.
Medewerkers openbaar onderwijs niet langer ambtenaar
De rechtspositie van alle ambtenaren veranderde op 1 januari 2020. Toen ging de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) in. Daarmee vallen medewerkers in het openbaar onderwijs niet langer onder het ambtenarenrecht.
Ambtenaren zijn over het algemeen goed beschermd. Toch is dit aan het veranderen. Ook ambtenaren worden steeds vaker ontslagen, terwijl zij vroeger vooral werden herplaatst. De meest voorkomende reden van ontslag bij ambtenaren is reorganisatie.