Staar (cataract) is een leeftijdsgebonden aandoening die vooral voorkomt bij mensen op hogere leeftijd.
In ons land hebben ongeveer 300.000 mensen staar. Door de toenemende vergrijzing stijgt dit aantal verder. Hoe ouder de mens wordt, hoe groter de kans op staar. Zo heeft 3 procent van de 55 tot 65-jarigen staar, maar komt de aandoening bij maar liefst 20 procent van de 85-jarigen voor.
De klachten van staar ontstaan meestal geleidelijk en nemen langzaam toe, denk aan: Wazig zien, moeite met krant lezen of TV kijken, autorijden.
In de meeste gevallen gaan de ogen langzaam achteruit en duurt het jaren voordat het gezichtsvermogen merkbaar achteruit gaat. Maar het proces kan ook veel sneller gaan. In een paar maanden tijd gaat het zicht dan fors achteruit. Het verschilt per persoon dus hoe snel klachten verergeren.
De oogziekte komt vooral voor bij mensen vanaf 40 jaar. Hoe ouder je wordt, hoe groter de kans op staar. Het wordt daarom ook wel ouderdomsstaar genoemd.
De meest voorkomende leeftijd waarop staarverschijnselen zich voordoen is na het 60e levensjaar , maar ze kunnen ook veel eerder beginnen. Hier is een algemeen tijdschema: Leeftijd 40-50: De eerste tekenen van veranderingen aan de lens kunnen zich voordoen. Symptomen kunnen onder andere een verandering in de brilsterkte, de noodzaak van een leesbril of verminderd zicht bij weinig licht zijn.
Als je staar hebt, zal dit langzaam erger worden. Je ziet steeds iets minder goed. Hoe snel dat gaat, verschilt per persoon. Sommige mensen kunnen na een aantal maanden niet meer goed zien.
Wie nog goed genoeg ziet om zonder problemen de dagelijkse dingen te kunnen doen, hoeft zich (nog) niet te laten behandelen. Een operatie is dan niet direct noodzakelijk, maar op den duur wel te verwachten. Staar wordt immers nooit minder; het gezichtsvermogen gaat langzaam maar zeker toch achteruit.
Tekenen dat staar verergert, kunnen zijn: wazig zien, moeite met zien in het donker, veranderingen in kleurwaarneming, veranderingen in de brilsterkte, dubbelzien of verblinding en halo's . Neem contact op met uw arts als u een van deze symptomen ervaart.
Alarmsymptomen van het oog zijn tekenen die direct medische aandacht vereisen, zoals plotseling zichtverlies, hevige pijn, lichtflitsen of veel nieuwe vlekken, dubbelzien (met één of twee ogen), een 'gordijn' in het beeld, of een vreemd voorwerp in het oog na een trauma. Andere alarmsignalen zijn extreme roodheid, misselijkheid/braken bij oogpijn, of het zien van rechte lijnen als golven, wat kan wijzen op aandoeningen zoals netvliesloslating, acuut glaucoom, of oogzenuwontsteking. Negeer deze symptomen niet en neem direct contact op met de huisarts of huisartsenpost.
In de beginfase merkt u het misschien niet en is het niet zichtbaar. Of u ziet een ondoorzichtige of bijna witte plek ergens op uw oog . In een later stadium kan het eruitzien als een melkachtige of amberkleurige film die het grootste deel van uw oog bedekt. Dit noemen we een gevorderde cataract.
Ja, een opticien (of beter nog: een optometrist) kan aan de hand van een oogonderzoek, vaak met een spleetlamp, zien of er tekenen van staar zijn en hoe ver het gevorderd is, en kan je doorverwijzen naar een oogarts voor een definitieve diagnose en behandeling. Hoewel een opticien de initiële symptomen kan herkennen en adviseren over brilcorrecties, is de oogarts de specialist voor de uiteindelijke diagnose en de staaroperatie.
Nee, een staaroperatie is over het algemeen niet pijnlijk omdat het onder plaatselijke verdoving met druppels gebeurt, waardoor je geen pijn voelt, maar wel druk, een branderig gevoel of het werken van de oogarts kunt waarnemen. Na de operatie kan er wat ongemak zijn, zoals een prikkend gevoel of het gevoel dat er een vuiltje in het oog zit, waarvoor je paracetamol kunt nemen.
Het risico van staaroperaties is zeer laag (< 1%) en complicaties komen zelden voor . Zoals bij elke oogoperatie bestaat er een klein risico op infectie, wazig zien en netvliesloslating. Het risico op blijvend verlies van het gezichtsvermogen in het behandelde oog is zeer klein, ongeveer één op de 1000.
Bij een sterkte van 0.75 (min of plus) heb je een lichte correctie nodig; vaak merk je wazigheid op afstand (bij -0.75) of dichtbij (bij +0.75), maar kun je dagelijkse taken vaak nog doen, al kunnen hoofdpijn of vermoeide ogen wel een signaal zijn, dus een oogmeting is aan te raden om te bepalen of een bril je comfort verbetert.
'Veel mensen die staar hebben, hebben dat echter in beide ogen', vertellen oogarts Nic Reus en AIOS Sanne Roohé, die in opleiding is tot oogarts. 'Zij moesten dus een tweede keer terugkomen voor hun andere oog. Inmiddels weten we dat het ook veilig mogelijk is om beide ogen in één operatie te behandelen.
Voor mensen met staar is kijken door troebele lenzen alsof je door een beslagen of bevroren raam kijkt . Troebel zicht door staar kan het moeilijker maken om te lezen, 's nachts auto te rijden of de gezichtsuitdrukking van een vriend te zien.
Stress > Wazig zien kan ook veroorzaakt worden door stress. Door stress spannen uw spieren aan, ook die in uw ogen. Hierdoor neemt uw gezichtsscherpte af. Het wazig zien door stress is een tijdelijke klacht.
Staar veroorzaakt meestal een verslechtering van het nachtzicht . Deze veranderingen zijn overdag, wanneer er voldoende licht is om het verminderde zicht te compenseren, mogelijk niet merkbaar. Slecht zicht is echter wel degelijk merkbaar in het donker.
Soms ontstaat er een vochtophoping in het netvlies (retina) korte of lange tijd na een staaroperatie. Dit vocht zit in de gele vlek (macula) en wordt “cystoid macula oedeem of CME” genoemd. Het langdurig bestaan van CME kan leiden tot chronische schade aan de fotoreceptoren.
Als bij u staar is vastgesteld, vraagt u zich wellicht af of u ermee kunt leven zonder een operatie te ondergaan. Het korte antwoord is ja, maar het hangt ervan af in hoeverre het uw dagelijks leven beïnvloedt . Staar ontwikkelt zich langzaam en in de beginfase kunnen veel mensen prima uit de voeten met een leesbril of andere aanpassingen.
Overzicht van veelvoorkomende kosten
Tenminste 95 procent van de mensen die geopereerd zijn, kunnen na de operatie beter zien. Als u last heeft van andere oogproblemen, dan is de verbetering soms minder groot. In de eerste dagen na de operatie ziet u misschien nog niet zo goed.
De staaroperatie duurt ongeveer 30 tot 45 minuten. U kunt na afloop weer naar huis. Meestal zijn hechtingen niet nodig. Na afloop krijgt u zalf en een veiligheidskapje op uw oog.
Hoge oogdruk (glaucoom) geeft in het begin vaak geen klachten, maar later kan het leiden tot verlies van gezichtsveld (randen), wazig zien, slecht zien bij weinig licht en vaker ergens tegenaan stoten. Een acute vorm is zeldzaam, maar zeer ernstig, met heftige pijn, een rood oog, wazig zien, hoofdpijn, misselijkheid en braken (bel direct de huisarts!).