Ja, in theorie kan iedereen die een schokkende of traumatische gebeurtenis meemaakt PTSS (posttraumatische stressstoornis) ontwikkelen. Hoewel 50 tot 80 procent van de mensen in hun leven een dergelijke gebeurtenis meemaakt, krijgt niet iedereen PTSS; ongeveer 14% ontwikkelt deze stoornis na een trauma. Hersenstichting +3
Naar schatting heeft ongeveer 7,5 procent van de Nederlandse bevolking tussen de 18 en 80 jaar ooit in het leven PTSS gehad. Van de mensen die ooit in het leven een schokkende gebeurtenis meemaken, ontwikkelt ongeveer 14 procent PTSS. Het komt tweemaal vaker voor bij vrouwen dan bij mannen.
Het is niet duidelijk waarom de ene persoon wel PTSS ontwikkelt en de andere persoon niet. Er zijn een aantal factoren die mee kunnen spelen bij het ontstaan van PTSS zoals de ernst van de ingrijpende gebeurtenis en of iemand al eerder in zijn of haar leven een ingrijpende situatie heeft meegemaakt.
PTSS (posttraumatische stressstoornis) ontstaat als reactie op het ervaren van een of meerdere traumatische gebeurtenissen in je leven. Dit kan ook bij terugkerende schokerende gebeurtenissen. Denk aan mishandeling of seksueel misbruik.
Je weet of je PTSS hebt als je na een traumatische gebeurtenis last hebt van herbelevingen (flashbacks, nachtmerries), vermijding (van triggers), negatieve gevoelens/gedachten (angst, schuld, vervreemding) en verhoogde waakzaamheid (snel schrikken, prikkelbaar, concentratieproblemen), wat je dagelijks leven beïnvloedt. Deze klachten blijven langer dan een maand aanhouden, in tegenstelling tot een acute stressreactie.
Hoe weet je dat je last hebt van PTSS?
De meeste mensen die traumatische gebeurtenissen meemaken, hebben het aanvankelijk moeilijk om zich aan te passen en ermee om te gaan. Maar met de tijd en door goed voor zichzelf te zorgen, gaat het meestal beter. Als de symptomen verergeren, maanden of jaren aanhouden en hun dagelijks functioneren belemmeren, kan er sprake zijn van PTSS .
Hoe gaat het verder bij posttraumatische stressstoornis (PTSS)? Met behandeling herstellen veel mensen. Maar soms kan PTSS een levenslange impact hebben op je leven. Je kan je soms beter voelen en dan weer slechter als je iets tegenkomt dat je herinnert aan wat je hebt meegemaakt.
Mishandeling, waaronder kindermishandeling of huiselijk geweld. Blootstelling aan traumatische gebeurtenissen op het werk, inclusief blootstelling op afstand. Ernstige gezondheidsproblemen, zoals opname op de intensive care. Ervaringen tijdens de bevalling, zoals het verlies van een baby.
Luister aandachtig en oordeel niet. Het kost tijd om te herstellen van een trauma. Zeg dus niet “het gaat vast snel over” en schep geen valse verwachtingen. Iemand met een PTSS heeft geen vertrouwen in een veilige wereld.
PTSS verstoort de werking van hersengebieden die betrokken zijn bij angst, geheugen en emotieregulatie. De amygdala (angstcentrum) is vaak overactief, terwijl de hippocampus (geheugenverwerking) en prefrontale cortex (controle en afremmen van angst) juist minder actief zijn.
Iemand met PTSS kan erg angstig zijn en het moeilijk vinden om te ontspannen . Hij of zij kan zich voortdurend bewust zijn van bedreigingen en snel schrikken. Deze gemoedstoestand staat bekend als hyperarousal.
PTSS kan het functioneren op het werk op verschillende manieren beïnvloeden. Werknemers met PTSS kunnen moeite hebben met hun concentratie en geheugen en kunnen vaak moeilijker dealen met stress. Dit kan leiden tot verminderde productiviteit en problemen in de communicatie met collega's.
PTSS is goed te behandelen en de klachten kunnen daardoor helemaal verdwijnen. Als een psycholoog of psychiater de diagnose PTSS stelt, dan zijn er verschillende manieren om de klachten te behandelen. Traumagerichte therapie kan zorgen dat de klachten verminderen of verdwijnen. Dit werkt bij de meeste mensen.
Wat gebeurt er als je PTSS onbehandeld laat? Hoe langer de PTSS duurt, hoe erger de klachten vaak worden: Je psychische klachten nemen toe en je raakt meer en meer in een isolement. Je blijft maar in het verleden hangen en angstig om opnieuw mee te maken wat eerder gebeurd is.
Bij PTSS beleef je nare gebeurtenissen steeds opnieuw in je gedachten of dromen. De klachten zijn heel heftig. Je doet dingen om er niet aan te denken. Gesprekken met een psycholoog of psychotherapeut kunnen goed helpen.
Mensen met PTSS die geen hulp zoeken , kunnen na verloop van tijd gedragsproblemen ontwikkelen, aldus Foster . Onbehandelde PTSS kan ook leiden tot bijkomende problemen, zoals depressie, drugsgebruik en huiselijk geweld.
De symptomen van PTSS kunnen erg heftig zijn en veel impact hebben op je dagelijkse leven. Zo kan het zijn dat je niet meer kan werken, je moeite hebt met het onderhouden van relaties en je dagelijkse taken niet meer kan uitvoeren.
Bij sommige mensen nemen de symptomen van PTSS na verloop van tijd af of verdwijnen ze. Anderen herstellen met de hulp van hun steunnetwerk (familie, vrienden of geestelijken). Maar veel mensen met PTSS hebben professionele hulp nodig om te herstellen van de psychische nood die intens en invaliderend kan zijn .
Oei! De belasting van PTSS beperkt zich niet tot het emotionele vlak. De constante staat van angst en verhoogde alertheid eist een aanzienlijke tol van het lichaam. Onbehandelde PTSS is in verband gebracht met een scala aan lichamelijke gezondheidsproblemen, waaronder chronische pijn, hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk en maag-darmproblemen.
Praktische tips voor een goede slaaphygiëne bij PTSS
Creëer een ontspannend bedtijdritueel : Doe rustgevende activiteiten voor het slapengaan die de geest tot rust brengen en het lichaam het signaal geven dat het tijd is om te ontspannen. Dit kan bijvoorbeeld het lezen van een boek zijn, diepe ademhalingsoefeningen doen of naar rustgevende muziek luisteren.
Sinds 2001 zijn sertraline en paroxetine de enige voor PTSS geregistreerde medicijnen. In de praktijk worden echter verschillende andere farmaceutische middelen off-label toegepast. Er blijkt sprake van een afname in het aantal patiënten dat medicatie voor PTSS ontvangt.
De 3-3-3-regel is een eenvoudige aardingstechniek die helpt angst te verminderen door je zintuigen te prikkelen met 3 dingen die je ziet, 3 geluiden die je hoort en 3 dingen die je kunt aanraken . Deze techniek werkt door angstige gedachten af te leiden van zorgen over de toekomst of spijt over het verleden en je aandacht te verankeren in het huidige moment.
Ja, twee personen kunnen een traumaband ontwikkelen doordat ze elkaars trauma's uit het verleden delen of begrijpen (zoals verwaarlozing of emotioneel misbruik), waardoor een intense, co-afhankelijke band ontstaat die geworteld is in wederzijds begrip van onverwerkte wonden.
De "4 F's van trauma"— Vechten, Vluchten, Bevriezen en Zich verschuilen —bieden een breder kader voor het begrijpen van de verschillende manieren waarop individuen kunnen reageren op traumatische gebeurtenissen. Elke reactie vertegenwoordigt een andere manier om met gevaar en stress om te gaan, beïnvloed door de eerdere ervaringen van het individu en zijn of haar omgeving.