Er zijn verschillende vogels die in cultuur, mythologie en folklore worden geassocieerd met verdriet, rouw of de dood:
Als je ooit een begrafenis hebt bijgewoond waar duiven werden losgelaten, weet je hoe rustgevend dat kan zijn. Deze vogels worden gezien als zachte boodschappers die de ziel van de overledene naar een vredige plek brengen. In verschillende culturen en religies symboliseren duiven de vredige reis van de ziel na de dood.
De raaf is een imposante, grote vogel die lang gezien werd als een symbool voor onheil en de dood.
Olifanten rouwen wel degelijk, en ze behoren tot de weinige dieren die qua rouwpatronen op mensen lijken. Geloof het of niet, olifanten huilen. Ze begraven hun doden en brengen een eerbetoon aan de lichamen en de botten.
De ral (Aramus guarauna), ook wel carrao, courlan of huilende vogel genoemd, is een grote waadvogel die verwant is aan ralletjes en kraanvogels , en de enige nog levende soort in de familie Aramidae.
Kijk hoe de liervogel als een baby huilt! Daarom krijgt hij van mij de titel Vogel van het Jaar.
Maar tranen zijn niet alleen om te huilen. Alle gewervelde dieren, zelfs reptielen en vogels, hebben tranen.
De slak , met zijn langzame en gestage tempo en de spiraal van zijn schelp, symboliseert gevoelens van verdriet of depressie. Verdriet is vaak een tijdelijke emotie, veroorzaakt door specifieke gebeurtenissen of verliezen, en kan aanvoelen als een zware wolk die met de tijd verdwijnt.
In de Bijbel is de raaf een voorteken van verloren zielen en een levend symbool van de dood. De kleur zwart wordt geassocieerd met verdriet, rouw en begrafenissen, dus het is gemakkelijk te begrijpen waarom elke zwarte vogel als een slecht voorteken met de dood wordt gezien. Ook op slagvelden worden raven vaak als symbolen van de dood beschouwd.
Die functie hebben tranen bij mensen overigens ook nog. Het niet in staat zijn om te huilen betekent trouwens niet dat dieren geen emoties kennen zoals verdriet. Er zijn legio diersoorten gevonden die bijvoorbeeld treurden om een verloren nakomeling of familielid, waaronder ganzen, wolven en zeehonden.
In sommige culturen worden raven gezien als voorboden van de dood. In werkelijkheid zijn raven zeer intelligente vogels met een speelse en ondeugende aard, en het vermogen om empathie voor elkaar te voelen.
Vanaf de middeleeuwen werden kraaien in verband gebracht met ongeluk en ziekte. Om het ongeluk af te wenden, spijkerden mensen wel kraaien op de voordeur.
Dit symboliseert het scherpe waarnemingsvermogen en de diepgaande kennis die met de raaf wordt geassocieerd. In moderne verhalen, zoals Game of Thrones, blijft de raaf een krachtig symbool van boodschappen en magie.
In Engeland bestaan er een paar bijgelovigheden rond de ekster, een vogel uit de kraaienfamilie. Een rijmpje over hoeveel eksters je ziet: één voor verdriet, twee voor vreugde, drie voor een meisje, vier voor een jongen, vijf voor zilver, zes voor goud, zeven voor een geheim dat nooit verteld mag worden.
Voor veel mensen hebben roodborstjes een spirituele betekenis: zij zouden de boodschappers van overleden personen zijn. Zo'n roodborst tegenkomen wanneer je net op bezoek bent bij het graf van bijvoorbeeld je geliefde oma, zou dan zijn alsof oma naast je zit, naar je verhalen luistert en jou goede raad geeft.
Andere dieren, zoals olifanten, dolfijnen, sommige walvissen (met name orka's), wolven, eksters, raven en primaten zoals chimpansees en gorilla's, vertonen complex rouwgedrag. Ze "huilen" wel degelijk in de zin dat ze manieren hebben om hun verdriet te uiten, zoals je al zei.
In het Duits staat de (tuin-)goudsbloem bekend als 'Totenblume'. Symbool voor de dood, het verdriet. De goudsbloem zou ontstaan zijn uit de tranen van de Griekse godin van de liefde, Aphrodite.
De krans verwijst naar de krans die vroeger vaak aan de deur van een huis werd gehangen bij rouw. Ook nu nog is een krans een veelvoorkomend geschenk voor een familie die een geliefd familielid heeft verloren. De wilg, soms ook wel treurwilg genoemd omdat de bladeren op tranen lijken die van de takken vallen, is eveneens een symbool van rouw.
De treurwilg , met zijn hangende takken, belichaamt verdriet en rouw. Vaak afgebeeld in kunst en op grafstenen, dient hij als visuele representatie van verdriet en herinnering.
Hoewel veel bloemen in rouwboeketten worden gebruikt, staat de Chrysant vaak symbool voor rouw en verdriet in de Europese cultuur, terwijl in Azië de witte variant ook zuiverheid en onsterfelijkheid kan betekenen. Ook lelies (zuiverheid, ziel), witte rozen (eerbied, herinnering) en paarse bloemen (zoals Callicarpa) worden geassocieerd met verdriet, troost en waardigheid.
Elke kleur roept bepaalde eigenschappen op en vertegenwoordigt deze. Blauw, grijs en zwart worden al lange tijd beschouwd als kleuren van verdriet en melancholie.
De wolf als symbool voor intuïtie en innerlijke kracht
De wolf staat in verschillende culturen en mythen symbool voor intuïtie en innerlijke kracht. Als dier is de wolf in staat om diep in de wildernis te navigeren.
Als mens zijnde gaan we er vaak vanuit dat vogels dezelfde gevoelens als wij hebben en tonen, zoals verdriet, blijdschap enzovoorts. We weten van vogels niet wat ze denken; ze tonen verschillend gedrag wanneer hun kuikens zijn doodgegaan.
Ja, vogels kunnen aanvoelen wanneer hun eigenaar verdrietig is – een fenomeen dat wordt ondersteund door zowel wetenschappelijke observaties als anekdotisch bewijs van vogelbezitters wereldwijd. Veel papegaaieneigenaren hebben bijvoorbeeld gemeld dat hun vogels ongewoon stil, aanhankelijk of vocaal werden wanneer ze rouwden of emotioneel van streek waren.
Maar als we per mail aan Saskia Arndt, hoogleraar diergedrag aan de Universiteit Utrecht, vragen of koeien kunnen huilen, antwoordt ze: „Mij is geen onderzoek bekend dat aantoont dat dieren emotionele tranen produceren.” Wel wordt soms meer traanvocht geproduceerd dan de traanbuis kan afvoeren, bijvoorbeeld door stof ...