Traumapatiënten die het grootste risico lopen op het ontwikkelen van een posttraumatische stressstoornis (PTSS) zijn over het algemeen personen die te maken hebben gehad met ernstige, langdurige of mens-geïnitieerde trauma's, gecombineerd met een gebrek aan sociale steun en eerdere psychische klachten. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde +1
Er is steeds meer bewijs dat CPTSD klinisch en conceptueel verschilt van PTSD [4, 5] doordat het een groep patiënten detecteert die zijn blootgesteld aan eerdere, langdurigere en ingrijpendere gebeurtenissen van voornamelijk interpersoonlijke aard (bijv. ernstig misbruik en verwaarlozing, huiselijk geweld, verkrachting, mensenhandel, oorlog, vluchtelingenstatus ...).
Een gebrek aan sociale steun en aan erkenning door de omgeving daarentegen geldt als een van de consistentste risicofactoren voor de ontwikkeling van PTSS. Andere risicofactoren zijn onder andere een eerder ervaren trauma, psychiatrische aandoeningen in de voorgeschiedenis, neuroticisme en aanhoudende stressoren.
Risicofactoren
Maar de kans dat je na een traumatische gebeurtenis een PTSS ontwikkelt, is groter als je: ernstige of langdurige traumatische ervaringen hebt gehad ; fysiek gewond bent geraakt tijdens de traumatische gebeurtenis; eerder in je leven bent blootgesteld aan andere trauma's, zoals kindermisbruik.
Mishandeling, waaronder kindermishandeling of huiselijk geweld. Blootstelling aan traumatische gebeurtenissen op het werk, inclusief blootstelling op afstand. Ernstige gezondheidsproblemen, zoals opname op de intensive care. Ervaringen tijdens de bevalling, zoals het verlies van een baby.
Iedereen kan op elke leeftijd een posttraumatische stressstoornis (PTSS) ontwikkelen. Dit geldt ook voor oorlogsveteranen en mensen die een fysieke of seksuele aanval, misbruik, een ongeluk, een ramp, een terreuraanval of andere ernstige gebeurtenissen hebben meegemaakt of gezien . Mensen met PTSS kunnen zich gestrest of bang voelen, zelfs als ze niet langer in gevaar zijn.
Triggers bestaan vaak uit sensorische informatie (wat iemand ziet/hoort/ruikt/voelt/proeft) die de persoon associeert met de traumatische gebeurtenis. Triggers kunnen direct met het trauma te maken hebben (een knal bij een geweerschot), maar er ook ogenschijnlijk los van staan (de geur van gemaaid gras).
Het risico op het ontwikkelen van PTSS na een traumatische gebeurtenis varieert per type trauma en is het hoogst na blootstelling aan marteling (40%) en seksueel geweld (11,4%), met name verkrachting (19,0%).
Epidemiologische studies hebben aangetoond dat meer dan 90% van de mensen met PTSS minstens één bijkomende psychische stoornis in hun leven heeft. Enkele van de meest voorkomende bijkomende aandoeningen bij PTSS zijn een ernstige depressieve stoornis, alcoholmisbruik en/of -afhankelijkheid, en een andere angststoornis .
Wat gebeurt er als je PTSS onbehandeld laat? Hoe langer de PTSS duurt, hoe erger de klachten vaak worden: Je psychische klachten nemen toe en je raakt meer en meer in een isolement. Je blijft maar in het verleden hangen en angstig om opnieuw mee te maken wat eerder gebeurd is.
De vier primaire traumareacties – vechten, vluchten, bevriezen en zich onderwerpen – zijn adaptieve patronen die zich ontwikkelen als reactie op waargenomen bedreigingen en die in de loop der tijd ingeburgerd gedrag kunnen worden.
Maar een aantal risicofactoren kan een bepalende rol spelen. Bijvoorbeeld je genetische voorgeschiedenis, je persoonlijkheid, ingrijpende gebeurtenissen in je leven, je leeftijd, de duur van sommige klachten, je (over)gevoeligheid voor prikkels, of je ouders psychische problemen hebben ...
Trauma symptomen omvatten vaak herbeleving (flashbacks, nachtmerries), vermijding (situaties, gedachten), veranderde stemming/cognitie (prikkelbaarheid, angst, concentratieproblemen, somberheid), en verhoogde alertheid (snel schrikken, gespannen), naast mogelijke lichamelijke klachten zoals hartkloppingen, hoofdpijn, duizeligheid, en slaapproblemen. Deze symptomen zijn divers en kunnen variëren van intense angst en paniek tot terugtrekking en isolement, en kunnen zowel psychisch als fysiek voelbaar zijn.
Je kunt deze aandoening ontwikkelen als je een vorm van persoonlijke aanval, seksueel geweld, traumatisch ongeval, gevaarlijke gebeurtenis, ernstige ziekte, natuurramp of situatie hebt meegemaakt waardoor je het gevoel hebt dat je leven in gevaar is. Ook het getuige zijn van een trauma bij iemand anders kan een PTSS-reactie uitlokken .
CPTSS wordt vaak verward met een posttraumatische stressstoornis (PTSS), maar is niet hetzelfde. Bij CPTSS of complex trauma gaat het om een aanhoudende psychische ontregeling als gevolg van langdurige traumatische ervaringen.
Wat veroorzaakt PTSS? Hoewel niet iedereen die een traumatische gebeurtenis meemaakt PTSS ontwikkelt, kan elke traumatische gebeurtenis het wel veroorzaken . Seksueel misbruik, kindermisbruik, massaal geweld, immigratie, een ongeluk of letsel, en het overlijden van een dierbare zijn slechts enkele voorbeelden van ervaringen die tot PTSS kunnen leiden.
Genen dragen zowel bij aan de erfelijkheid van PTSS, als aan persoonlijkheidskenmerken die de kans op blootstelling aan schokkende gebeurtenissen verhogen. Door genen beïnvloede persoonlijkheidsfactoren die een rol kunnen spelen in het risico op PTSS zijn bijvoorbeeld neuroticisme.
Praktische tips voor een goede slaaphygiëne bij PTSS
Creëer een ontspannend bedtijdritueel : Doe rustgevende activiteiten voor het slapengaan die de geest tot rust brengen en het lichaam het signaal geven dat het tijd is om te ontspannen. Dit kan bijvoorbeeld het lezen van een boek zijn, diepe ademhalingsoefeningen doen of naar rustgevende muziek luisteren.
Acute stressstoornis (ASS) is een andere psychiatrische aandoening die clinici kunnen verwarren met PTSS vanwege de overeenkomsten tussen de oorzaken en symptomen. Personen met ASS vertonen vaak intrusieve, vermijdings-, negatieve stemmings- en arousal-symptomen na blootstelling aan traumatische gebeurtenissen [77].
"De vier R's" ( Realiseren / Herkennen / Reageren / Weerstaan ) - Trauma-geïnformeerde onderwijspraktijk - Bibliotheekgidsen van de Universiteit van Portland.
Wanneer kinderen langdurige symptomen ontwikkelen als gevolg van stress door een traumatische gebeurtenis, die hen van streek maken of hun relaties en activiteiten belemmeren, kunnen ze een posttraumatische stressstoornis (PTSS) hebben. De eerste stap naar behandeling is een gesprek met een zorgverlener om een evaluatie te laten uitvoeren.
Posttraumatische stressstoornis (PTSS) treft 3,5% van de volwassen bevolking in de VS – ongeveer 7,7 miljoen Amerikanen – maar vrouwen hebben een grotere kans om de aandoening te ontwikkelen dan mannen. Ongeveer 37% van deze gevallen wordt als ernstig geclassificeerd. Hoewel PTSS op elke leeftijd kan voorkomen, ligt de gemiddelde leeftijd waarop de aandoening zich manifesteert rond de 20 jaar .
De vier kernsymptoomgroepen van PTSS zijn herbeleving (flashbacks, nachtmerries), vermijding (van herinneringen, situaties), negatieve veranderingen in denken en stemming (gevoelens van vervreemding, schuld, somberheid) en verhoogde prikkelbaarheid/arousal (overmatige alertheid, slecht slapen, schrikken). Deze symptomen houden langer dan een maand aan en beïnvloeden het dagelijks leven, waardoor het moeilijk wordt om het trauma te verwerken.
Veel andere traumatische gebeurtenissen kunnen ook leiden tot PTSS, zoals brand, natuurrampen, beroving, diefstal, vliegtuigongelukken, marteling, ontvoering, een levensbedreigende medische diagnose, een terroristische aanslag en andere extreme of levensbedreigende gebeurtenissen .
Een emotioneel onbereikbare man vermijdt diepgaande gesprekken, vlucht in werk of hobby's, heeft moeite met kwetsbaarheid en het uiten van gevoelens (zowel positief als negatief), negeert of minimaliseert emoties, en trekt zich terug bij conflicten of intimiteit. Hij kan afstandelijk zijn, defensief reageren op emotionele onderwerpen, en gebruikt vaak excuses om emotionele verbinding uit de weg te gaan, voortkomend uit een aangeleerde angst voor kwetsbaarheid en intimiteit.