Er is veel straling die het menselijk oog niet kan waarnemen, omdat het buiten het bereik van het zichtbare lichtspectrum valt. De bekendste vormen van onzichtbare straling zijn:
Alfastraling is een vorm van ioniserende straling die komt van verschillende soorten radioactieve stoffen, bijvoorbeeld radium-223. Alfastraling kan niet erg ver 'reizen' - zelfs de lucht of een vel papier kan alfastraling al stoppen.
Straling kun je niet zien, horen of ruiken. De gevolgen van een schadelijke hoeveelheid radioactieve straling manifesteren zich pas maanden of zelfs jaren later. Maar niet alle straling is schadelijk. Er zijn verschillende soorten straling: niet ioniserende en ioniserende straling.
Soorten straling
Een ander deel bestaat uit ultraviolette stralen (UV-straling). Die stralen zijn onzichtbaar.
In natuurlijke optische straling zit naast zichtbaar licht altijd uv- en infraroodstraling. Een voorbeeld van natuurlijke optische straling is zonlicht. Kunstlicht kan meer of minder uv- of infraroodstraling bevatten. Lasers zenden kunstlicht uit dat in sommige gevallen een hoog energieniveau heeft.
Infrarood licht heeft langere golflengten en een lagere energie dan zichtbaar licht en kan niet met het blote oog worden gezien. Muggen, vampier vleermuizen, bedwantsen en sommige slangen- en keversoorten kunnen echter delen van het infraroodspectrum gebruiken om te zien. Soms kunnen mensen infraroodenergie 'zien' in de vorm van warmte .
Doordringend vermogen van straling
Gammastraling: heeft het hoogste doordringend vermogen en kan door het menselijk lichaam en andere materialen heen dringen. Dit maakt het geschikt voor medisch onderzoek, zoals beeldvorming in ziekenhuizen.
Over het algemeen wordt elektromagnetische straling ingedeeld op basis van golflengte in radiogolven, microgolven, infraroodstraling, zichtbaar licht, ultraviolette straling, röntgenstraling en gammastraling .
Merk op dat een banaan geen zuiver radioactief 40K bevat, maar natuurlijk kalium. Het eten van bananen heeft daarom in werkelijkheid nauwelijk gevolgen voor de volgdosis omdat onze stofwisseling ervoor zorgt dat elk teveel aan kalium in het lichaam bijna onmiddellijk via de urine wordt uitgescheiden.
Licht, of zichtbaar licht , is een zeer smal spectrum van elektromagnetische straling met een golflengte die zichtbaar is voor het menselijk oog, oftewel 380-750 nm, wat overeenkomt met een frequentiebereik van respectievelijk 790 tot 400 THz.
Voor het meten van de (laagfrequente) magnetische velden van hoogspanning of de (hoogfrequente) elektrische velden van bijvoorbeeld mobiele telefonie, bluetooth, wifi, omroepzenders en radar zijn ze niet geschikt.
Waar is de straling in de Tsjernobyl-zone vandaag? Tegenwoordig zijn de geëvacueerde gebieden in Tsjernobyl nog steeds een woestenij, maar – tot je verbazing – is er nauwelijks radioactiviteit te vinden die de natuurlijke achtergrondstraling overschrijdt.
Golflengtes die net iets korter zijn dan violet worden ultraviolet of UV genoemd. Deze golflengtes kunnen worden gezien als kleuren die je ogen niet kunnen zien.
Licht bevat geen ultraviolet en infrarood
Licht is de stralingsband waar onze ogen gevoelig voor zijn. Ultraviolette en infrarode straling zijn niet zichtbaar.
De bodem, de lucht en de zee bevatten radioactieve stoffen, en ook van de zon en verder weg in het heelal komt er straling op ons af. Bouwmaterialen maken we van grondstoffen uit de bodem en bevatten dus ook kleine hoeveelheden radioactiviteit. Ook ons lichaam bevat radioactieve stoffen.
Laten we nu eens kijken naar de verschillende soorten straling. Er zijn vier belangrijke soorten straling: alfa, bèta, neutronen en elektromagnetische golven zoals gammastraling . Ze verschillen in massa, energie en hoe diep ze doordringen in mensen en objecten. De eerste is een alfadeeltje.
De meest intense bronnen van gammastraling zijn tevens de meest intense bronnen van elektromagnetische straling die momenteel bekend zijn.
Ioniserende straling kan weefsel en DNA (deoxyribonucleic acid) beschadigen. Hoeveel schade er optreedt, hangt af van verschillende factoren: de duur van de blootstelling, de nabijheid van de stralingsbron en het type straling. Een blootstelling verhoogt de kans op de ziekte kanker.
Gammastralen vormen de meest schadelijke externe straling. Bètadeeltjes kunnen de huid gedeeltelijk binnendringen en "bètabrandwonden" veroorzaken.
Ze dringen dieper in de materie door, maar ze kunnen niet door een aluminiumplaat of door drie meter lucht. Ook tegen bètastraling kunnen we ons goed beschermen. Gammastraling bestaat uit elektromagnetische golven en is net zoiets als licht of radiogolven. Echter, gammastralen dringen verder door in de materie.
Wifi, bluetooth en draadloze apparaten maken gebruik van elektromagnetische straling, meer bepaald radiogolven. Online circuleren geregeld alarmerende berichten over stralingsgevaar bij deze apparaten.
Nabij-infrarood (NIR) licht bevindt zich net voorbij het rode uiteinde van het zichtbare spectrum (751–1400 nm). Dit betekent dat NIR-licht langere golflengten heeft dan rood licht en daarom onzichtbaar is voor het menselijk oog . We kunnen de warmte ervan echter wel op onze huid voelen wanneer we worden blootgesteld aan bronnen zoals zonlicht of een open haard.
IR Straling
Bij infrarood (IR) straling kunnen acute gezondheidseffecten optreden op de voorzijde van het oog en het omringende weefsel. Dit gebeurt vaak in de vorm van een branderig gevoel rond de ogen, ontsteking aan de oogleden en van het hoornvlies.
Bij mensen en veel andere soorten blokkeren de pigmenten in de lenzen of het hoornvlies effectief het grootste deel van het UV-licht, waardoor onze netvliezen beschermd zijn (3). Het is mogelijk dat mensen, koeien, kippen en veel landvertebraten hierdoor en om andere redenen geen UV-zicht hebben (1).