De personages in de sitcom Seinfeld staan bekend om hun extreme, egoïstische en vaak disfunctionele gedrag, wat psychologen en kijkers vaak aanzet tot speculatie over persoonlijkheidsstoornissen. Hoewel de serie nooit expliciet diagnoses stelt, vertonen de vier hoofdpersonages duidelijke kenmerken van verschillende persoonlijkheidsstoornissen. Psychology Today
De persoonlijkheden
Hoewel ik nooit zou aanraden om te leren hoe je stoornissen diagnosticeert aan de hand van tv-personages, krijgen kijkers wel een goed beeld van de belangrijkste kenmerken van respectievelijk narcistische, theatrale, afhankelijke/passief-agressieve en schizotypische persoonlijkheden van de eerdergenoemde personages.
Cluster B persoonlijkheidsstoornissen
Ze doen vaak dingen plotseling en zonder nadenken, proberen snel hun wil voor elkaar te krijgen en zijn slecht in het onderhouden van relaties. Ze houden weinig of geen rekening met hun eigen veiligheid en die van anderen. Daardoor kunnen anderen negatief op hen reageren.
Twee stoornissen waarbij verandering van de stemming op de voorgrond staat, zijn de bipolaire stoornis en de borderline persoonlijkheidsstoornis. Het onderscheiden van deze twee stoornissen kan soms lastig zijn.
De meest voorkomende persoonlijkheidsstoornissen zijn:
Narcisme kenmerken
De 5 meest voorkomende stoornissen in Nederland zijn vaak angststoornissen, depressie (onder stemmingsstoornissen), middelenstoornissen, ADHD, en autisme, hoewel de exacte ranglijst kan variëren afhankelijk van de bron en of fysieke aandoeningen worden meegerekend; angststoornissen en depressie staan consistent bovenaan als het om psychische klachten gaat.
De 9 kenmerken van borderline, volgens de DSM-5 criteria, zijn onder andere extreme angst om verlaten te worden, instabiele en intense relaties, een instabiel zelfbeeld, impulsief en zelfbeschadigend gedrag, heftige stemmingswisselingen, chronische leegte, intense woede, en dissociatie/paranoïde ideeën bij stress. Deze symptomen zorgen voor grote instabiliteit in gevoelens, relaties en gedrag, en iemand hoeft niet aan alle negen te voldoen om de diagnose te krijgen.
Er zijn 10 hoofdtypen persoonlijkheidsstoornissen, verdeeld over drie clusters (A, B, C) volgens de DSM-5, waaronder de Paranoïde, Schizoïde en Schizotypische (Cluster A), de Histrionische, Narcistische, Antisociale en Borderline (Cluster B), en de Ontwijkende, Afhankelijke en Dwangmatige (Cluster C) stoornis, plus een categorie voor "Niet Anders Omschreven" (NAO). Deze stoornissen worden gekenmerkt door diepgewortelde, onflexibele patronen in denken, voelen en gedrag die problemen veroorzaken.
De periodieke explosieve stoornis is een psychische aandoening. Wie aan deze aandoening lijdt, kan zijn woede of drift niet beheersen en vertoont buitensporig gewelddadig gedrag. In de DSM-5 is de aandoening ingedeeld bij de stoornissen van de impulsbeheersing.
Er zijn verschillende manieren om narcisme in te delen, maar vaak worden grandioos/openlijk, kwetsbaar/verborgen, maligne/kwaadaardig, en soms altruïstisch/filantropisch onderscheiden; deze typen variëren van arrogant en dominant (grandioos) tot subtiel en slachtofferig (kwetsbaar) en zelfs destructief (maligne), waarbij allen een diepgewortelde behoefte aan bewondering en validatie hebben.
Narcisme is een persoonlijkheidsstoornis dat een subgroep is van Borderline. Binnen deze subgroep kennen we naast narcisme ook de theatrale, de anti-sociale en de borderline persoonlijkheidsstoornis.
Zwart-wit denken, ook wel bekend als alles-of-niets-denken, is een cognitieve vervorming die vaak voorkomt bij mensen met depressie. Dit denkpatroon houdt in dat iemand geneigd is om situaties, zichzelf of anderen op een extreme manier te beoordelen, zonder ruimte voor nuance of middenweg.
George Louis Costanza (acteur Jason Alexander) is altijd op zoek naar het succes dat Jerry heeft, maar wil succes zonder het werk ervoor te doen.
Waar is het diner uit Seinfeld? Tom's Restaurant is op Broadway bij 112th Street, vlakbij Columbia University, gebruikt als buitenkant voor Monk's Café. Hoewel het grootste deel aan de andere kant van het land in LA is opgenomen, is Seinfeld de tv-serie bij uitstek voor New York.
Jerry Seinfeld (29 april 1954) is een Amerikaans komiek, acteur, schrijver en producer. „Soms wordt de minder bewandelde weg om heel goede redenen minder bewandeld.”
Een narcist gedraagt zich vaak charmant en zelfverzekerd, maar heeft een diepgewortelde onzekerheid en een enorme behoefte aan bewondering, weinig empathie, een opgeblazen gevoel van eigen belangrijkheid en een gebrek aan inlevingsvermogen, terwijl ze anderen manipuleren en gebruiken om hun eigen doelen te bereiken, en slecht reageren op kritiek met woede of verontwaardiging.
Wanneer je een borderline persoonlijkheidsstoornis hebt, voel je je vaak niet in balans, maar erg instabiel en kan je (ook voor jezelf) soms onvoorspelbaar reageren. Je voelt je vaak snel afgewezen en bent bang om door mensen die belangrijk voor jou zijn in de steek gelaten te worden.
Met antisociaal gedrag of antisociale trekken wordt bedoeld dat je het moeilijk vindt om rekening te houden met de gevoelens en wensen van andere mensen. Jouw inlevingsvermogen is beperkt. Je voelt je niet schuldig als je iemand pijn doet en je kunt andermans verdriet en pijn ook niet begrijpen.
Een zogenaamde stille Borderliner is vooral erg naar binnen gekeerd waardoor mensen in de omgeving er weinig tot niets van merken. Deze persoon heeft veelal moeite om bijvoorbeeld woede en pijn te uiten waardoor de kans op depressies groter wordt. De woede en pijn richt diegene meestal tot zichzelf.
De borderline-persoonlijkheidsstoornis, ook bekend als emotieregulatiepersoonlijkheidsstoornis, is een van de in de DSM genoemde persoonlijkheidsstoornissen. De stoornis is gekenmerkt door abnormaal gedrag dat zich uit in instabiele relaties, een instabiel zelfbeeld en hevige stemmingswisselingen.
Borderline en relaties
Emoties worden door mensen met borderline intens beleeft. Ze kunnen dus intens verliefd zijn, maar aan de andere kant ook enorm gekwetst worden en daar dan impulsief op reageren door de relatie direct te verbreken.
Anorexia is nog altijd de dodelijkste psychiatrische aandoening.
Achtergrondinformatie: Internationaal onderzoek laat zien dat 62,5% van de psychische aandoeningen begint voor de leeftijd van 25 jaar en 34,6% zelfs al voor de leeftijd van 14 jaar. Tijdens de coronacrisis nam het aantal jongeren (12-25 jaar) met psychische klachten toe: van 10,9% in 2020 naar 18% in 2021.
De specifieke fobie komt het vaakst voor, gevolgd door sociale fobie, de gegeneraliseerde angststoornis en de paniekstoornis. Angststoornissen komen meer voor bij vrouwen dan bij mannen.