Mensen met een verhoogd risico op het ontwikkelen van een ernstige legionellabesmetting (veteranenziekte) zijn over het algemeen kwetsbare groepen, ouderen en mensen met specifieke gezondheidsproblemen. Hoewel iedereen de bacterie kan inademen, worden gezonde mensen zelden ernstig ziek. H2O/Waternetwerk +2
Legionellose wordt ook wel veteranenziekte genoemd. De bacterie groeit in een warme, vochtige omgeving, bijvoorbeeld in waterleidingen of bubbelbaden. Met preventiemaatregelen kunnen bedrijven en instellingen voorkomen dat bezoekers of bewoners de legionellabacterie inademen.
In zwembaden of sauna's, bij evenementen met waterattracties of op campings is de kans dat u besmet raakt met de legionellabacterie zeer klein. Op voorwaarde dat men voldoende preventieve maatregelen neemt. In huis is er in het algemeen weinig risico op legionellabesmetting.
Tips om de legionella bacterie te voorkomen in je leidingwater: Voorkom stilstaand water in warme omgeving! Stel de temperatuur van de boiler of Cv-ketel minimaal af op 55⁰. Bij temperaturen van meer dan 60⁰ wordt de bacterie gedood.
Opgelopen in Nederland
In 2023 liepen 675 patiënten (75,2%) legionellapneumonie op in Nederland. Dit komt overeen met een incidentie van 3,79 per 100.000 inwoners. Daarnaast liepen 218 patiënten (24,3%) de infectie waarschijnlijk op in het buitenland.
De legionellabacterie kan een ernstige longontsteking veroorzaken die ook wel veteranenziekte genoemd wordt. Veteranenziekte komt op dit moment ongeveer 500 keer per jaar voor in Nederland. Legionella is een bacterie die in water en aarde kan zitten.
Douchen op de camping
Bij een buitentemperatuur lager dan 20°C is er weinig risico op legionella. Legionella-bacteriën groeien boven de 20°C, met een voorkeur tussen de 30°C en 40°C. Het gebruik van water uit een waterreservoir op een dak van een huis - een veel gezien gebruik in de tropen – is riskant.
In bijzondere situaties kan iemand door het inademen van de bacterie een longontsteking krijgen. Het duurt dan ongeveer 2 tot 10 dagen tot er ziekteverschijnselen optreden. Deze verschijnselen zijn: lichte koorts, spierpijn en het gevoel hebben niet lekker te zijn.
Met deze maatregelen kun je voorkomen dat je in contact komt met legionellabacteriën: Stel het warmwatertoestel (boiler, combiketel, geiser) op minimaal 60°C af. Spoel alle leidingen zo'n twee minuten door bij terugkomst van vakantie.
Ook komt de legionellabacterie voor in drinkwaterinstallaties, koeltorens, afvalwaterzuivering, maar ook in bubbelbaden en jacuzzi's. Juist de bubbelbaden en jacuzzi's vormen een groot risico. Bastmeijer: "Het water wordt dan vaak op 37 graden gehouden en dat is een ideale temperatuur voor die bacterie."
Dit gebeurt in stilstaand water waarvan de temperatuur tussen de 20° à 50°C is. Wanneer van dit water hele fijne waterdruppeltjes worden ingeademd, kan dit een infectie veroorzaken. De tijd tussen de besmetting en de eerste ziekteverschijnselen varieert van 2 à 20 dagen, met een gemiddelde van 5 à 6 dagen.
Nee, water met legionella heeft geen herkenbare geur. Dit is een veelgemaakte denkfout die gevaarlijke gevolgen kan hebben voor de waterveiligheid. De legionellabacterie produceert zelf geen stoffen die je kunt ruiken.
Nieuw ten opzichte van 2012 is dat in Nederland chloor aan het leidingwater mag worden toegevoegd (chemisch beheer). Het voordeel van chloor is dat het Legionella in de hele leidingwaterinstallatie kan doden. Regelmatig spoelen is belangrijk om voldoende chloor in alle leidingen te hebben.
De kans dat iemand de legionella-bacterie krijgt, is al heel klein. Een paar tips om die kans nog kleiner te maken: Zet de boiler of combiketel op 60 graden of hoger. Laat apparaten die water sproeien na gebruik leeglopen.
Besmetting met legionella gebeurt via de longen. U kunt alleen besmet raken als u besmette druppeltjes waternevel inademt. Bijvoorbeeld in douches of bubbelbaden, in de omgeving van natte koeltorens of afvalwaterzuiveringsinstallaties. Het is niet gevaarlijk om besmet water te drinken.
Airconditioners waarbij water verneveld wordt, kunnen een risico vormen voor legionellabesmetting.
De meest voorkomende oorzaken van legionellagroei zijn: Verwarmend koud water: legionella groeit het best in water tussen 25 en 55 graden Celsius. Koudwaterleidingen die dicht bij warmwaterleidingen liggen of slecht geïsoleerd zijn, kunnen hierdoor opwarmen, wat de groei van legionella bevordert.
Het aantal meldingen per 100.000 inwoners van longontsteking door legionella opgelopen in Nederland is tussen 2013 en 2024 in alle leeftijdsgroepen toegenomen. In de leeftijdsgroepen vanaf 50 jaar en ouder is het aantal meldingen per 100.000 het meest toegenomen ( Reukers et al., 2024.
Legionella wordt effectief gedood door hoge temperaturen (boven 60°C), chemische desinfectiemiddelen zoals chloor en chloordioxide, en UV-straling. Thermische desinfectie en chemische behandeling zijn de meest betrouwbare methoden voor legionella bestrijding in watersystemen.
Heb je last van hoofdpijn, koorts, hoesten of een longontsteking? Deze zelftest toont de mogelijke aanwezigheid van de legionellabacterie in jouw drinkwater aan. De legionella zelftest kan de aanwezigheid van legionella meten in jouw drinkwater.
De groei van deze bacterie vindt vooral plaats bij temperaturen tussen 20 °C en 50 °C. Bij temperaturen boven de 60 °C sterft deze bacterie al binnen 2 minuten af. Het mag duidelijk zijn dat het actief voorkomen van de vorming van legionella bacterie een belangrijk aandachtspunt is.
Na de zomervakantie ligt in iedere woning een legionellabesmetting op de loer. Een kraan die langer dan een week niet wordt gebruikt, vormt al een reëel risico op een legionella-infectie. De legionellabacterie komt onder meer voor in waterleidingen, douchemengkranen en andere kranen in en om het huis.
Bij contact (dus inademen van kleine waterdruppeltjes) kun je na minimaal 2 dagen en maximaal 19 dagen ziek worden.
Zwembadwater kan legionella bevatten: een voor de mens gevaarlijke bacterie. De legionellabacterie kan een ernstige longontsteking veroorzaken die ook wel veteranenziekte wordt genoemd. Wanneer legionellabacteriën zijn aangetroffen in het badwater moet u ons daarvan onmiddellijk op de hoogte stellen.
Minimaal 2 keer per jaar moet u het water laten controleren op legionella.