De zes (en soms zeven) traumareacties zijn automatische overlevingsmechanismen van het zenuwstelsel wanneer iemand zich in een (levens)bedreigende of overweldigende situatie bevindt. Naast de bekende 'vechten of vluchten' (fight/flight), worden vaak de volgende 6 reacties onderscheiden: Boom uitgevers +1
6 reacties op trauma: Vechten, Vluchten, Bevriezen, Onderdanig zijn, Zich goed voelen en Flauwvallen . Het meemaken van een traumatische gebeurtenis kan een blijvende impact hebben. Veel mensen vragen zich af waarom ze zich lang na de traumatische ervaring nog steeds prikkelbaar, gespannen of ongelukkig voelen.
In de psychiatrie en psychologie wordt de term trauma gebruikt wanneer iemand na een schokkende gebeurtenis blijft steken in gevoelens van angst, woede of eenzaamheid. De gebeurtenis is in dat geval zo ongewoon, pijnlijk, schokkend of extreem dat het niet lukt om ermee om te gaan.
Naast de gebruikelijke reacties zoals vechten, vluchten, bevriezen en zich onderwerpen , zijn er nog een paar andere reacties waar je misschien niet bekend mee bent. Schrik, verstijven en flauwvallen zijn enkele van de minder bekende traumareacties waarover deskundigen op dit gebied theorieën ontwikkelen.
De principes zijn veiligheid, betrouwbaarheid en transparantie, collegiale ondersteuning, samenwerking en wederzijds respect, empowerment en keuzevrijheid, en bescheidenheid . Deze principes kunnen worden toegepast in klinische en geestelijke gezondheidszorg, op de werkvloer, in onderwijsinstellingen en andere organisaties.
Een uitgebreid literatuuronderzoek naar complex trauma wijst op zeven primaire domeinen van stoornissen die worden waargenomen bij kinderen die hieraan zijn blootgesteld: hechting, biologie, affectregulatie, dissociatie (d.w.z. veranderingen in het bewustzijn), gedragsregulatie, cognitie en zelfbeeld .
Voor een gezonde leefstijl is het belangrijk aan de slag te gaan met voeding, ontspanning, slaap, beweging, zingeving en verbinding. Dit zijn dé zes bouwstenen die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.
Je lichaam houdt de stress vast.
Chronische stress als gevolg van een trauma kan zich in je spieren en weefsels nestelen, wat kan leiden tot spanning, pijn of onverklaarbare vermoeidheid. Je kunt dit ervaren als een constante pijn in je schouders, een beklemmend gevoel op de borst of zelfs spijsverteringsproblemen die ogenschijnlijk uit het niets ontstaan.
Een trigger is een prikkel of een situatie die een sterke emotionele reactie veroorzaakt bij iemand met een trauma. Het kan iets zijn dat een direct verband heeft met het trauma, zoals een geluid, geur of beeld, maar het kan ook een indirecte associatie zijn die de herinneringen aan het trauma oproept.
Vechten, vluchten, bevriezen, neervallen, vriend
Alle vijf reacties zijn automatische manieren waarop ons lichaam ons beschermt tegen verder letsel en een gevaarlijke situatie overleeft: Vechten: fysiek vechten, duwen, worstelen en verbaal vechten, bijvoorbeeld door 'nee' te zeggen.
Trauma symptomen omvatten vaak herbeleving (flashbacks, nachtmerries), vermijding (situaties, gedachten), veranderde stemming/cognitie (prikkelbaarheid, angst, concentratieproblemen, somberheid), en verhoogde alertheid (snel schrikken, gespannen), naast mogelijke lichamelijke klachten zoals hartkloppingen, hoofdpijn, duizeligheid, en slaapproblemen. Deze symptomen zijn divers en kunnen variëren van intense angst en paniek tot terugtrekking en isolement, en kunnen zowel psychisch als fysiek voelbaar zijn.
Het is gebruikelijk om te verwijzen naar de basale menselijke instincten van 'vechten of vluchten' wanneer men geconfronteerd wordt met een traumatische situatie. In werkelijkheid is het brein geprogrammeerd om een breder scala aan reacties te produceren, die samengevat kunnen worden als vechten, vluchten, bevriezen, zich onderwerpen en zich laten vallen .
De drie meest voorkomende indelingen van trauma zijn enkelvoudig trauma (één gebeurtenis), meervoudig/chronisch trauma (herhaalde gebeurtenissen), en complex trauma (langdurige, complexe blootstelling aan meerdere, vaak interpersoonlijke, traumatische ervaringen), waarbij complex trauma ontstaat door bijvoorbeeld chronische kindermishandeling, verwaarlozing, of langdurig misbruik en vaak leidt tot complexere klachten dan enkelvoudig trauma.
Trauma wordt opgeslagen in het lichaam, doordat de hersenen tijdens een heftige gebeurtenis bepalen hoe het lichaam moet reageren op dit 'gevaar'. Dit gebeurt door het onbewuste deel van de hersenen, die het sympathisch zenuwstelsel in werking zet en bepaalt of je moet vechten, vluchten of bevriezen.
De 5 R's, zoals beschreven door Dr. Bruce Perry, zijn Ritmisch, Herhalend, Relationeel, Belonend en Relevant . Ze beschrijven de soorten ervaringen die nodig zijn om trauma te helen, en hoe we daarbij kunnen helpen.
Neurowetenschappelijk onderzoek toont aan dat oefeningen zoals yoga, ademhalingsoefeningen en beweging de amygdala en de insula in de hersenen beïnvloeden en ons zenuwstelsel kalmeren. De amygdala is verantwoordelijk voor de vecht-, vlucht- of bevriesreactie die kan vastlopen wanneer mensen een trauma ervaren.
Symptomen van onverwerkt trauma omvatten voortdurende stress, alertheid, prikkelbaarheid, slaapproblemen, nachtmerries, en het continu 'aan staan' van je lichaam; psychisch zie je vaak angst, stemmingswisselingen, concentratieproblemen, woede-uitbarstingen, en vermijdingsgedrag, terwijl je ook lichamelijke klachten (hoofdpijn, buikpijn), relationele problemen en een laag zelfbeeld kunt ervaren, omdat het trauma je zenuwstelsel en emotionele verwerking continu bezet houdt.
Aanhoudende negatieve emoties: Chronische schuldgevoelens, schaamte, verdriet of woede die geen verband houden met de huidige omstandigheden. Depressie en angst: Regelmatige paniekaanvallen, overmatige bezorgdheid of depressieve episodes. Opdringende herinneringen en flashbacks: Het herbeleven van traumatische gebeurtenissen door middel van nachtmerries of onverwachte herinneringen.
Fysieke symptomen die verband houden met onverwerkt trauma.
Trauma kan zich op subtiele of verrassende manieren in het lichaam manifesteren. Enkele veelvoorkomende voorbeelden zijn: Spier- en gewrichtspijn – chronische spanning in de schouders, kaak of rug . Hoofdpijn of migraine – gerelateerd aan aanhoudende stress en overprikkeling.
10 tips bij traumaverwerking
Oefen zelfaanraking of oefen lichte druk uit op je lichaam door jezelf te omarmen, te wiegen, te schommelen, te strekken of te knijpen . Maak langzaam contact met anderen door middel van co-regulatie: breng tijd door met dierbaren, knuffel met je huisdieren, enz. Herstel het contact met de wereld door de natuur in te gaan of rustgevende wandelingen te maken.
Meer aanbevelingen:
In een goed adviesgesprek zijn de volgende zes A's vertegenwoordigd:
1. Beweeg regelmatig . Lichaamsbeweging heeft veel bekende voordelen, en regelmatige fysieke activiteit is ook goed voor de hersenen. Verschillende onderzoeken tonen aan dat fysiek actieve mensen minder snel een achteruitgang van hun mentale functies ervaren en een lager risico lopen op het ontwikkelen van de ziekte van Alzheimer.