Systemisch werken in Social Work is een begeleidingsvorm waarbij de cliënt niet als een op zichzelf staand individu wordt gezien, maar als onderdeel van grotere gehelen (systemen), zoals het gezin, familie, school, buurt of de maatschappij. In plaats van zich uitsluitend op het individu en het probleem te richten, onderzoekt de sociaal werker de interactiepatronen, onderlinge relaties en verborgen dynamieken die bijdragen aan het ontstaan of in stand houden van dit probleem. De Nederlandse Academie voor Psychotherapie +3
Systemisch werk is een benadering die ervan uitgaat dat ieder mens deel uitmaakt van meerdere sociale systemen – zoals het gezin, de familie van herkomst, de organisatie waarin je werkt of de maatschappij waarin je leeft.
De 3 basisprincipes van systemisch werken
De systeemtheorie stelt dat gedrag wordt beïnvloed door een verscheidenheid aan factoren die samenwerken en een systeem vormen. Deze factoren kunnen onder andere de familie- en sociale relaties van een individu, hun omgeving, economische status of seksuele geaardheid omvatten.
Systeemgericht werken bij (ex-)partnergeweld betekent dat huiselijk geweld benaderd én verklaard wordt vanuit het niveau van de cultuur, de maatschappij, het netwerk om het gezin heen, de omstandigheden in en rond het gezin, de interactie tussen mensen die veroorzaakt wordt door het geweld en het individu met zijn ...
De 4 systeemprincipes zijn essentieel voor gezonde systemen (familie, team, organisatie) en draaien om binding (iedereen hoort erbij), ordening (juiste plek/rangorde), balans (geven en nemen) en het erkennen van wat er is (acceptatie), plus vaak een purpose/bestemming; verstoringen leiden tot onzichtbare, ongezonde patronen.
De 4 stappen van methodisch werken zijn doorgaans Informatie verzamelen, Problemen/behoeften vaststellen (of Doelen stellen), Plan maken/Zorg leveren (of Activiteiten uitvoeren) en Evalueren (of Bijstellen), vaak weergegeven als een cyclus (Plan-Do-Check-Act) om systematisch, doelgericht en bewust kwaliteit te waarb... Hoewel er varianten zijn, draait het om deze gestructureerde aanpak om tot een gewenst resultaat te komen, vooral in de zorg.
Systemisch werken berust op het idee dat we allemaal deel uitmaken van groepen, oftewel systemen, en dat binnen al die systemen (onbewuste) patronen en dynamieken bepalen hoe individuen zich bewegen. Die systemen zijn er als vanzelf, het eerste systeem al simpelweg doordat je geboren bent: je familie.
Als we spreken over de organisatie of een team als een systeem, betekent dat dat we kijken vanuit het geheel. Als we spreken over systemisch, dan betekent dat dat we kijken naar de systeempatronen en –dynamieken in dat grotere geheel.
Als sociaal werker zorg je ervoor dat mensen prettig kunnen leven in hun sociale omgeving zoals het gezin en de buurt, en dat iedereen kan meedoen in de samenleving. Met een goed gesprek of een activiteit richten sociaal werkers zich op buurtgevoel, verbinding met anderen, meedoen, ontstressen en normaliseren.
De woorden systematisch en systemisch hebben beide betrekking op een systeem. Maar de manier waarop verschilt: Systematisch betekent: “volgens een ordelijk systeem”, “op een samenhangende manier”. Systemisch betekent: “aanwezig of werkzaam in het hele systeem”, “kenmerkend voor het gehele systeem”.
Een (familie)opstelling, ook wel systemisch werk genoemd, is een helder middel om onbewuste, belemmerende en vaak onzichtbare patronen aan het licht te brengen en ook daadwerkelijk ruimte voor verandering te creëren.
Systemisch coachen is een methode om samen met coachee verborgen patronen en dynamieken in (organisatie) systemen boven water te krijgen. Door inzichten daarin worden patronen meer hanteerbaar en ontstaat er ruimte voor andere oplossingen.
De term 'systematisch' betekent werken volgens een vast plan, systeem of methodologie . Ik beschouw standaardprocessen graag als meer systematisch. Als een team systematisch te werk gaat, is hun werk methodisch, planmatig of strategisch.
De bekendste werkvorm voor systemische opstellingen is het werken met representanten, maar in 1-op-1 coachingsgesprekken kun je ook gebruik maken van werkvormen als tafelopstellingen, systemische opstellingen met vloerankers, of systemische opstellingen met voorwerpen.
Algemene Systemische Vragen
In de kern gaat het bij systemisch werken om verborgen patronen en dynamieken in de systemen waar de student of het team deel van uitmaakt, boven water te krijgen. Het inzicht in de onbewuste interacties brengt een ander perspectief mee en dat biedt opties om de belemmerende patronen te doorbreken.
Systemisch beschrijft wat betrekking heeft op of van invloed is op een volledig systeem, of dat systeem nu fysiek, organisatorisch of maatschappelijk is . Een systemische ziekte tast bijvoorbeeld het hele lichaam of organisme aan, en systemische veranderingen binnen een organisatie hebben een impact op de hele organisatie, inclusief de meest fundamentele processen.
Systemisch werken biedt je inzicht in je eigen rol en die van anderen binnen een systeem en helpt je om beperkende overtuigingen los te laten en effectiever gedrag te ontwikkelen en nieuwe, eigen keuzes te maken.
Bert Hellinger: grondlegger van het systemisch werken
Hier volgt een samenvatting van de drie systemische wetmatigheden: Binding, onze behoefte om erbij te horen. Ordening, de natuurlijke volgorde en onze eigen plek daarbinnen. Balans, tussen geven en nemen.
Wat is systemisch werken? Een systemische benadering geeft snel en effectief inzicht in de dynamiek en verborgen belemmeringen binnen een groep mensen of organisatie (het systeem).
Methodisch werken
Hij pleit ervoor om elke werkdag te plannen volgens een 3-3-3-model: Besteed eerst drie uur aan geconcentreerd werk aan je belangrijkste project. Voltooi vervolgens drie andere dringende taken die geen drie uur concentratie vereisen. Doe tot slot drie 'onderhoudstaken', zoals schoonmaken, e-mails beantwoorden of ander werk inplannen.
Kenmerkend voor het methodisch werken van sociaal werkers is dat het doelgericht, systematisch, situationeel, relationeel, versterkend, moreel en tastend is. Vanuit deze kenmerken krijgt het methodisch werken vorm in afstemming met verschillende aangrijpingspunten, ambities, verschijningsvormen en contexten.
De drie C's van zinvol werk: Gemeenschap, Bijdrage en Uitdaging .