Epigenetica is de wetenschappelijke studie naar veranderingen in de werking van genen (genexpressie) die niet worden veroorzaakt door wijzigingen in de DNA-code zelf. Het wordt gezien als het 'besturingssysteem' dat genen aan- of uitschakelt op basis van factoren zoals levensstijl, voeding en omgeving. Deze veranderingen zijn vaak omkeerbaar en erfelijk. Erfelijkheid.nl +4
Het besturingssysteem van je genen kan door omstandigheden zoals stress, luchtvervuiling, slechte leefomstandigheden of veroudering veranderen. Dat noem je 'epigenetische veranderingen'. Je kunt ze ook van je ouders erven. Dan heb je ze al vanaf je geboorte.
Epigenetica verwijst naar hoe je gedrag en omgeving veranderingen kunnen veroorzaken die de werking van je genen beïnvloeden . In tegenstelling tot genetische veranderingen (mutaties) zijn epigenetische veranderingen omkeerbaar en veranderen ze de volgorde van de DNA-basen niet, maar ze kunnen wel de manier veranderen waarop je lichaam een DNA-sequentie leest.
Genen doorgeven
Van ieder gen erf je een versie van je vader en een versie van je moeder. Welke versie jij van je ouders krijgt ligt er ook weer aan de versie zij van hun vader en moeder hebben gekregen. Enzovoorts. De genen van je vader en je moeder samen bepalen welke eigenschappen jij krijgt.
Epigenetische voeding staat voor de letterlijke opname van voedsel door een organisme of een cel. En dat vertelt je direct dat wat jij als voeding tot je neemt, je gezondheid kan beïnvloeden. 'Epi' staat voor rondom, en epi-genetica voor 'rondom de genen'. Je genen zijn dus door onder andere voeding te beïnvloeden.
Er zijn een aantal adviezen om gezond te eten:
Een nieuwe studie heeft aangetoond dat een veganistisch dieet van slechts acht weken je biologische leeftijd met 0,63 jaar kan verlagen. Het is geen geheim dat meer plantaardig eten goed is voor je gezondheid (en voor de planeet). Toch kiezen veel mensen ervoor om minder vlees te eten, maar slechts weinig mensen stappen volledig over op een veganistisch dieet.
Mitochondriaal DNA
Het meest bekende type DNA dat je uitsluitend van je moeder erft, is wellicht mitochondriaal DNA (mtDNA).
Iedereen heeft één van de volgende bloedgroepen: A, B, O of AB. Je bloedgroep erf je van je ouders.
Een buitenechtelijk of een niet-erkend kind is geen erfgenaam en zal om die reden niets erven. Dit kind kan alleen meedelen in de erfenis als het een verzoekschrift bij de rechtbank indient om het vaderschap gerechtelijk te laten vaststellen. Dan wordt het kind vanaf de geboorte alsnog een afstammeling van de erflater.
Recente studies suggereren dat epigenetica een cruciale rol kan spelen bij diverse ziekten, van hart- en vaatziekten en kanker tot neurodevelopmentele en neurodegeneratieve aandoeningen . Epigenetische modificaties zijn potentieel omkeerbaar en zouden nieuwe therapeutische mogelijkheden kunnen bieden voor de behandeling van deze ziekten met behulp van epigenetische modulatoren.
Onze omgeving schrijft mee aan ons DNA, zonder het te veranderen. Stress, voeding, chemicaliën en luchtvervuiling laten epigenetische sporen achter in het brein. Deze sporen kunnen de gevoeligheid voor autisme, ADHD en andere neurodivergente kenmerken beïnvloeden.
Er wordt wel eens gesuggereerd dat traumatische stress via epigenetica kan worden doorgegeven aan toekomstige generaties. Het is echter moeilijk om dit effect te scheiden van omgevings- en culturele invloeden, en er is nog geen overtuigend bewijs gevonden dat dit bij mensen voorkomt .
Ja, een kind erft gemiddeld 50% van het DNA van elke ouder, maar dit is een gemiddelde door een willekeurig proces van recombinatie, waardoor de exacte verhouding per kind kan variëren (bijvoorbeeld 48% van de ene ouder en 52% van de andere). Zelfs met de 50/50 verdeling van chromosomen, zijn de specifieke stukjes DNA niet identiek; het is een unieke mix, vandaar dat broers en zussen er anders uitzien,.
Een van de meest intrigerende aspecten van epigenetica is hoe emotionele ervaringen onze genen kunnen beïnvloeden. Het is gebleken dat stressgevoeligheid bij kinderen van wie de moeder tijdens de zwangerschap aan sterke stressprikkels werd blootgesteld ook in verhouding veel hoger ligt.
Hoewel je DNA gedurende je hele leven constant blijft, kan de manier waarop bepaalde genen tot expressie komen veranderen afhankelijk van je ervaringen en omgeving. Deze veranderingen worden gereguleerd door epigenetische mechanismen, zoals DNA-methylatie en histonmodificatie , die fungeren als 'labels' die je cellen vertellen hoe ze je genen moeten lezen.
Toch bleek de beste voorspeller voor intelligentie het IQ van de moeder te zijn. Desondanks willen onderzoekers benadrukken dat genetica niet de enige bepalende factor voor intelligentie is. Slechts 40 tot 60 procent van de intelligentie zou genetisch worden doorgegeven, de rest hangt af van de omgeving.
Een prikkelende studie van de Universiteit van Cambridge suggereert dat intelligentie voornamelijk van moeders wordt geërfd . De sleutel ligt in het X-chromosoom – vrouwen hebben er twee, terwijl mannen er maar één hebben – waardoor het waarschijnlijker is dat intelligentiegerelateerde genen via de moeder worden doorgegeven.
Alamjan's afwijking foetus in foetu is een zeldzame fout die optreedt bij eeneiige tweelingen. Bij deze afwijking wordt de ene foetus 'ingekapseld' (omsloten) door de andere, waarbij de ingekapselde foetus begint te parasiteren. Artsen begrijpen nog niet precies hoe de ene foetus de andere inkapselt.
Mitochondriën, structuren in elke cel die moleculen omzetten in energie, bevatten elk een kleine hoeveelheid DNA. Omdat alleen eicellen mitochondriën leveren aan het zich ontwikkelende embryo, kunnen alleen vrouwen mitochondriale varianten doorgeven aan hun kinderen.
Bij mannen zal de ouderlijke erfelijkheidsanalyse aantonen dat meer dan 50% van de genen van de moeder en minder dan 50% van de vader afkomstig is. Als Ancestry Composition alleen de autosomale chromosomen zou gebruiken om de erfelijkheid te berekenen, zouden beide geslachten 50% van elke ouder erven .
Er zijn veel voorbeelden van zeldzame genetische eigenschappen. Een paar die we hebben besproken zijn heterochromie, het ACHOO-syndroom, het gouden bloed en resistentie tegen hiv-infectie .
“Eet geregeld broccoli en spruiten”
Onderzoekers ontdekten dat er één gen – nrf-2 – zeer actief is bij deze diertjes en hen beschermt tegen veroudering. Wij mensen hebben dit gen ook, en we weten nu dat er voedsel is dat stoffen bevat die de werking van dat gen stimuleren.
Uit een onderzoek is gebleken dat een dieet rijk aan kurkuma, knoflook, groene thee en soortgelijke voedingsmiddelen de biologische leeftijd gemiddeld met twee jaar verlaagt , en in sommige gevallen zelfs met negen jaar. Het acht weken durende plan omvatte lichaamsbeweging, voldoende slaap en meditatie, en sloot alcohol, granen, peulvruchten en zuivelproducten uit om de darmgezondheid en methylering te bevorderen.
Ja, 2 kilo per week afvallen is mogelijk, vooral in het begin door vochtverlies, maar duurzaam en gezond vetverlies is meestal 0,5 tot 1 kilo per week; 2 kilo per week is alleen haalbaar met een groot calorietekort (rond 2.150 kcal/dag) of als je een hoog startgewicht hebt, wat minder gezond is voor de lange termijn en een jojo-effect kan veroorzaken.