Als een dokter vertelt dat je nog ongeveer 6 maanden te leven hebt, betekent dit vaak dat curatieve behandeling (genezing) niet meer mogelijk is en de palliatieve fase of laatste levensfase is ingegaan. Dit is een indicatie gebaseerd op gemiddelden; sommigen leven korter, anderen langer. Focus verschuift naar comfort, kwaliteit van leven en het afronden van zaken. nfk.nl +6
De richtlijn van zes maanden stelt patiënten in staat om vroegtijdig gebruik te maken van hospicezorg, zodat ze maximale ondersteuning en comfort ontvangen tijdens hun terminale ziekte, in plaats van te wachten tot de laatste dagen of weken van hun leven. Deze richtlijn is bewust ruim genomen om te voorkomen dat mensen de hospicezorg mislopen die ze nodig hebben.
Uitbehandeld zijn wil dus eigenlijk zeggen dat er geen curatieve behandeling (een behandeling die gericht is op genezing) meer mogelijk is. Uitbehandeld zijn, wil dus niet per sé zeggen dat je snel komt te overlijden. Met een ongeneeslijke ziekte kun je nog lang leven, dat hangt erg af van je persoonlijke situatie.
Mensen worden geacht het einde van hun leven te naderen wanneer de kans groot is dat ze binnen de komende 12 maanden overlijden, hoewel dit niet altijd te voorspellen is. Dit geldt voor mensen bij wie de dood aanstaande is, maar ook voor mensen met een vergevorderde, ongeneeslijke ziekte, zoals kanker, dementie of ALS.
Hoe bepalen artsen hoe lang je nog te leven hebt? Wat we weten over de prognose voor een patiënt met een medische aandoening is grotendeels gebaseerd op degenen die hen voorgingen . Waar het eigenlijk om gaat, is het risico voor de populatie – dat wil zeggen, hoe lang anderen met dezelfde ziekte hebben overleefd.
De arts of verpleegkundige kan geen exact antwoord geven. Maar ze kunnen u wellicht wel een schatting geven op basis van de huidige toestand . En ze kunnen u mogelijk vertellen wanneer uw familielid of vriend(in) naar verwachting zijn of haar laatste dagen zal doorbrengen.
Palliatieve zorg en hospice
Als u nog niet klaar bent voor hospicezorg, kan palliatieve zorg een goede optie zijn. Hospicezorg is een speciale vorm van zorg voor mensen van wie de levensverwachting niet langer dan 6 maanden is. De focus ligt op de kwaliteit van leven, zodat de patiënt zo alert en pijnvrij mogelijk kan blijven leven.
In de zes maanden vóór het overlijden ervaren mensen vaak toenemende vermoeidheid, verminderde eetlust, gewichtsverlies (vermagering) en terugtrekking uit sociale activiteiten . Sommigen kunnen ook geheugenverlies of verwardheid vertonen. Door deze signalen vroegtijdig te herkennen, kunnen families tijdig palliatieve zorg inschakelen om het comfort en de kwaliteit van leven te verbeteren.
Het meest voorkomende symptoom in de laatste twee weken van het leven is een sterke vermindering van de behoefte aan eten en drinken, vaak gepaard met extreme zwakte, vermoeidheid en slaperigheid; ook verwardheid (delier) en veranderingen in de ademhaling komen veel voor, waarbij het lichaam zich voorbereidt op het loslaten.
De meeste mensen beseffen niet dat je zelf je hospiceaanbieder, je team en zelfs de frequentie van de bezoeken kunt kiezen . Families kunnen vragen om meer (of minder) bezoeken, een andere verpleegkundige aanvragen of extra therapieën (zoals massage of muziektherapie) krijgen. Je kunt de hospicezorg op elk moment stopzetten en, indien gewenst, de curatieve behandelingen hervatten.
Wat betekent terminaal? Terminaal betekent letterlijk de laatste fase. Artsen hebben aangegeven dat je uitbehandeld bent of dat medisch behandelen niet meer opweegt tegen de nadelen ervan. In deze fase weet de persoon in kwestie -en de naaste familie en vriendenkring- dat hij of zij spoedig zal overlijden.
Tegen het einde van het leven kan de ademhaling onregelmatig worden . Uw dierbare kan periodes van snelle ademhaling hebben of korte tijd stoppen met ademen. Hoesten, een piepende ademhaling en oppervlakkige ademhaling komen vaak voor in de laatste uren of dagen van het leven.
De snelheid van uitzaaiingen (metastasen) varieert enorm, van weken tot jaren, en is afhankelijk van het kankertype, de agressiviteit van de cellen, en de gezondheid van de patiënt; sommige kankercellen kunnen jarenlang in een 'slapende' staat blijven en later plotseling actief worden, terwijl andere zeer snel groeien en verspreiden. Factoren zoals genetische mutaties (bv. bij longkanker) en de immuunrespons spelen een grote rol in hoe snel uitzaaiingen zich vormen en groeien.
Spreek kalmerende woorden.
Je kunt hem/haar eraan herinneren dat je van hem/haar houdt, dat hij/zij een goed leven heeft gehad, dat je hem/haar niet zult vergeten en dat het oké is als hij/zij loslaat wanneer hij/zij er klaar voor is .
Hoewel volledig herstel zeldzaam is , ervaren sommige hospicepatiënten een zodanige verbetering van hun gezondheid dat ze naar huis mogen, vaak dankzij de uitgebreide zorg die ze ontvangen.
De gegevens tonen aan dat een verloving van zes maanden gemiddeld leidt tot een langdurig huwelijk . Dat betekent niet dat het precies zes maanden moet zijn. Het kan negen maanden, vier maanden of iets daartussenin zijn. Ik ken mensen die maar een paar weken verkering hadden en al veertig jaar getrouwd zijn.
Toenemende desoriëntatie. Dit gaat soms gepaard met hallucinaties, onrust en (doods)angst. Hoorbare, reutelende en onregelmatige ademhaling. De stervende persoon ademt diep in, terwijl de uitademing zwak is.
Naast klachten gerelateerd aan de plek van de uitzaaiing, zijn er ook klachten van meer algemene aard waar elke patiënt met uitgezaaide kanker mee te maken kan krijgen. Zo komen vermoeidheid, pijn, benauwdheid en verlies van eetlust veel voor.
De vier fasen van palliatieve zorg, volgens het Nederlandse kwaliteitskader, zijn ziektegerichte palliatie (behandeling van de ziekte), symptoomgerichte palliatie (beheersen van klachten zoals pijn en benauwdheid), de stervensfase (focussen op comfort bij het naderende levenseinde) en nazorg (rouw- en verliesverwerking voor naasten), waarbij de focus verschuift van ziekte- naar symptoom- en uiteindelijk naar levenseindezorg.
Mensen komen doorgaans in aanmerking voor hospicezorg wanneer hun arts een verklaring ondertekent waarin staat dat patiënten met hun type en stadium van de ziekte gemiddeld genomen niet langer dan 6 maanden zullen overleven.
In het Trendscenario stijgt de levensverwachting bij geboorte tussen 2015 en 2040 van ruim 81 naar bijna 86 jaar. Dit betekent dat we er de komende 25 jaar gemiddeld ruim een dag per week bij krijgen. Dit is ongeveer gelijk aan de groei van de levensverwachting in de afgelopen 25 jaar.
Preactieve fase (uren tot dagen voor het overlijden)
Toegenomen rusteloosheid, verminderde eetlust en vochtinname, veranderingen in de ademhaling en verwardheid of agitatie .
De komende 6 maanden kunnen alles veranderen .
Dit is je kans om te stoppen met hopen op verandering en in plaats daarvan verandering te creëren. Verspil geen tijd meer met wensen dat de dingen anders waren. Dit is je kans om het te laten gebeuren. Waarom zou je die niet grijpen?
Uw arts of verpleegkundige zal de zwakste pijnstiller gebruiken die beschikbaar is en waarmee u pijnvrij blijft. In volgorde van sterkte (beginnend met de zwakste) zijn er: niet-opioïde pijnstillers, zoals paracetamol ; milde opioïden, zoals codeïne .
Vroegtijdige toegang tot palliatieve zorg kan de kwaliteit van leven verbeteren en deze zelfs verlengen. Veelvoorkomende signalen dat zorg nodig kan zijn, zijn onverklaarbaar gewichtsverlies, vermoeidheid, frequent vallen en oncontroleerbare pijn . Andere indicatoren zijn moeite met dagelijkse taken, kortademigheid en frequente ziekenhuisbezoeken.