Soja is een belangrijk onderdeel van veevoer, omdat het veel eiwit van hoogwaardige kwaliteit bevat. Sinds 2015 mogen melkveehouders in Neder- land alleen nog voer afnemen van veevoerle- veranciers die voldoende verantwoord gecerti- ficeerde soja hebben gekocht.
Als sojabonen op de juiste manier worden gevoerd, vormen ze een geweldige bron van in de pens afbreekbare eiwitten, vetten en verteerbare vezels .
Soja als veevoer
Sojabonen zijn rijk aan eiwitten en daardoor een goede voedingsbron voor zowel mensen als dieren. Sojabonen kun je direct eten of verwerken tot sojameel (oftewel sojaschroot) en sojaolie.
Omgerekend eet een koe per dag gemiddeld 750 gram aan sojaproducten, waarmee 1,25% van het totale rantsoen uit soja bestaat. In 2013 werd voor de Nederlandse diervoer- industrie 2,1 miljoen ton 'soja-equivalenten' gebruikt (eenheid om totale volume soja- producten te berekenen).
De soja die we in Nederland gebruiken, komt vooral uit Zuid-Amerika. Daar zorgt de teelt voor allerlei problemen: er wordt bos voor gekapt, de bodem raakt uitgeput en het water wordt vervuild door bestrijdingsmiddelen en kunstmest. De meeste soja wordt verwerkt in veevoer.
Bij sommige mensen kunnen sojaproducten een opgeblazen gevoel of darmklachten veroorzaken. Vaak ligt een onderliggend darmprobleem of een onevenwichtige darmflora aan de basis. Ongeveer driekwart van de soja wereldwijd wordt geproduceerd als veevoer.
In soja zitten isoflavonen, fyto-oestrogenen en andere antinutriënten. Deze stofjes zouden onder andere invloed hebben op (borst)kanker, een verstoorde hormoonhuishouding en borstgroei bij mannen. Een ander mogelijk probleem zou zijn dat soja genetisch gemodificeerd wordt en daarmee ook schadelijk is.
Sojabonen kunnen een goede bron van eiwitten zijn voor koeien en kunnen worden gebruikt bij de ontwikkeling van vaarzen en bij het opkweken en afmesten van rantsoenen. Sojabonen bestaan doorgaans uit ongeveer 40% ruw eiwit en 20% vet. Vanwege het hoge vetgehalte kunnen beschadigde sojabonen ranzig worden; bij koud weer is dit echter minder een probleem.
Sperziebonen en snijbonen hebben een hoge voedingswaarde, maar bevatten een bittere stof waardoor de koeien dit product minder graag opnemen. Rauwe bonen bevatten antitrypsine wat de eiwitopname remt. Daarom wordt humaan geadviseerd bonen altijd minimaal 5 minuten koken om de antitrypsine-activiteit te verwijderen.
Zo maakt u sojamelk
Mix de sojabonen met 1 liter water circa 2-3 minuten in de blender / slowjuicer. Voor 1 liter water gebruik ik zelf 125 gram gedroogde sojabonen. Meestal laat ik 1 kilo sojabonen wellen en koken. Wat niet wordt gebruikt, wordt ingevroren voor de volgende keer.
Iets meer dan 70 procent van de sojabonen die in de Verenigde Staten worden verbouwd, wordt gebruikt voor veevoer. Pluimvee is de grootste veehouderijsector die sojabonen consumeert, gevolgd door varkens, zuivel, rundvlees en aquacultuur .
Niet alleen de oorsprong van de soja, maar ook de industriële verwerking ervan heeft zijn impact op het milieu. Zo blijkt uit tal van studies dat een kilogram sojabonen zo'n 0,6 kg CO2-equivalenten uitstoot, terwijl bij de productie van een kilogram tofu in totaal 0,7 kg CO2 vrijkomt.
Sojameel levert de eiwitten, aminozuren en energie die groeiende varkens, pluimvee, runderen en vissen nodig hebben .
Koeien kunnen kleine hoeveelheden ( 2 tot 4 pond ) sojabonen per dag consumeren als onderdeel van een uitgebalanceerd rantsoen. Dit zou extra eiwitten aan het rantsoen toevoegen. Na 4 pond sojabonen in het rantsoen van een volwassen koe, begint het oliegehalte van het rantsoen de vertering door de pensmicroben te verstoren.
Koeien eten gras
De koeien eten dan hoofdzakelijk gras. In de winter groeit er nauwelijks gras en staan de meeste koeien in de stal. Om de koeien toch te kunnen voeren verwerkt de melkveehouder zomers een deel van zijn gras tot kuilgras.
Het voeren van soja aan kippen heeft negatieve effecten op hun gezondheid. Het leidt tot tekorten aan essentiële vitaminen en mineralen zoals mangaan, ijzer, vitamine E, zink en calcium . En deze tekorten kunnen leiden tot gezondheidsproblemen zoals abnormaal gevormde botten, pancreasatrofie en vatbaarheid voor ziekten.
Ze houden niet van de geur van mest en speeksel . Daarom moet de voederplek schoon zijn en fris ruiken, en mag deze niet verontreinigd zijn met mest, speeksel of afscheiding uit de neuzen van andere koeien.
Voorbeelden van herkauwers zijn: de geit, het schaap, het rund, de antilope, het hert en de giraffe.
Omgerekend eet een koe gemiddeld 750 gram aan sojaproducten per dag. Dit betekent dat soja 1,25% uitmaakt van het totale rantsoen van de koe. In 2013 werd voor de Nederlandse diervoer- industrie 2,1 miljoen ton 'soja-equivalenten' gebruikt (eenheid om totale volume soja-pro- ducten te berekenen).
Naast fytinezuur zitten er in soja veel fyto-oestrogenen. Dit zijn plantaardige stoffen die op menselijke hormonen lijken, maar het niet zijn. En van deze stofjes wil je niet te veel binnenkrijgen want dit kan onder andere zorgen voor stemmingswisselingen, disbalansen in de hormoonhuishouding en onvruchtbaarheid.
Het bevat evenveel eiwitten en energie als 'normale' melk. Alleen als er aan sojamelk calcium, vitamine B12 en vitamine D wordt toegevoegd, biedt het enigszins vergelijkbare vitaminen. Een voordeel is dat sojamelk minder verzadigde vetten bevat dan koemelk.
Heather Tucker, voedingsdeskundige voor herkauwers bij Novus International, zegt dat sojameel veel wordt gebruikt in het dieet van melkkoeien omdat het een zeer goed verteerbare en betaalbare bron van eiwitten en energie is.
Sommigen maken zich echter zorgen over de mogelijke nadelen van soja, waaronder het GMO-gehalte, mogelijke oestrogeenachtige effecten en de langetermijninvloed op groei, spijsvertering, seksuele rijping, schildkliergezondheid en het risico op borstkanker . Momenteel worden weinig van deze zorgen ondersteund door sterke wetenschap. Er is echter meer onderzoek nodig.
Van alle zuivelvervangers is sojadrink wat betreft voedingswaarde de beste vervanger. Het lijkt op die van halfvolle melk wat betreft eiwit en energie. Calcium, vitamine B2 en B12 worden vaak toegevoegd en soms ook vitamine D.
Wel is het goed rekening te houden met soja, want dat bevat een hormonale stof die de werking van de schildklier mogelijk kan vertragen. Hoewel niet bewezen, is het voor mensen met een vertraagde schildklierwerking verstandig terughoudend te zijn met het gebruiken van soja. Zo adviseert ook het RIVM.