Ja, het is zeker mogelijk om tegelijkertijd hoogbegaafd (HB) te zijn en autisme (ASS) te hebben. Dit wordt ook wel 'dubbelbijzonder' genoemd. Deze combinatie kan uitdagend zijn, omdat de hoge intelligentie autistische kenmerken kan maskeren (camoufleren), waardoor de diagnose soms laat of niet wordt gesteld. Het is een unieke combinatie van sterke cognitieve vaardigheden en specifieke sociale/prikkelverwerkingsuitdagingen. Autisme Centrum Groningen +3
'Het is niet duidelijk of autisme en hoogbegaafdheid vaak samen voorkomen', zegt Begeer. 'Aanvankelijk werd autisme juist vooral vastgesteld bij mensen met lagere intelligentie. Pas in recente jaren zien we dat ook steeds vaker mensen met gemiddelde en hogere intelligentie de diagnose autisme krijgen. '
Omdat eigenschappen zoals diepe interesses, sociale problemen en sensorische gevoeligheden elkaar overlappen. Het verschil zit hem vaak in de motivatie : hoogbegaafde kinderen trekken zich mogelijk sociaal terug vanwege niet-overeenkomende interesses, terwijl autistische kinderen moeite kunnen hebben met sociale wederkerigheid .
De term 'klassiek autisme' werd gebruikt om de meest zware variant van autisme te omschrijven. Moeilijkheden om tot sociale interacties te komen, op zowel verbaal als non-verbaal vlak, staan bij deze vorm van autisme op de voorgrond.
Een kind kan autisme erven van zowel de vader als de moeder, aangezien het een complexe genetische basis heeft; beide ouders kunnen genen dragen die de kans vergroten, ook als ze zelf geen autisme hebben, en soms ontstaat een 'nieuwe' mutatie ('de novo') bij het kind zelf, hoewel omgevingsfactoren tijdens de zwangerschap ook een rol spelen. De kans is groter als een ouder autisme heeft, en nog groter als beide ouders het hebben.
Er is geen 'gemiddelde leeftijd' voor autisme zelf, maar de diagnoseleeftijd varieert sterk, van peuterleeftijd (vanaf 2 jaar) tot ver in volwassenheid, vooral bij subtiele kenmerken, met een toename van laat-diagnoses in de afgelopen decennia. De gemiddelde levensverwachting is wel lager dan bij neurotypische mensen, mede door comorbiditeiten zoals suïcide, wat de urgentie van vroege herkenning en goede ondersteuning benadrukt.
Als een van uw ouders autisme heeft, is de kans dat u het krijgt 15 tot 20%. Autisme wordt veroorzaakt door een combinatie van omgevingsfactoren en genvarianten. Met genetisch onderzoek kan ongeveer 15% van de erfelijke oor- zaken van autisme gevonden worden.
Als autisten boos zijn, kunnen ze reageren met meltdowns (overweldigende woede-uitbarstingen met schreeuwen, smijten, of zelfs zelfverwonding), zich terugtrekken, of zich overmatig focussen op een speciale interesse. Vaak komt dit voort uit overprikkeling of frustratie, met een verlies van controle, en kan het zich uiten in 'vechten, vluchten, of bevriezen' reacties, zoals verstarren of vermijden, wat leidt tot uitbarstingen omdat ze emoties moeilijk kunnen verwerken en uiten.
In totaal volgde Scheeren 917 volwassenen (425 mannen en 492 vrouwen) met autisme tussen de 18 en de 65 jaar. Allen zijn deelnemers van het NAR. Met de meesten – 86 procent – gaat het redelijk tot zelfs heel goed. En in de loop van de tijd voelen zij zich bovendien steeds vaker gelukkig.
Maar oud worden is bij uitstek een onvoorspelbaar proces en daardoor lopen senioren met autisme vaak vast. Zij merken het bijvoorbeeld sneller op wanneer hun hoofd of lijf achteruitgaan. En maken zich vervolgens drukker dan mensen met een niet-autistisch brein over het onvoorspelbare verloop van die aftakeling.
Complex en divergent denken
Hoogbegaafden hebben een andere manier van denken en een voorkeur voor ingewikkelde en complexe taken. Ze denken vaak moeilijker dan nodig waardoor ze moeite kunnen hebben met simpele taken, vragen en opdrachten.
Een IQ-test doen kan vanaf ongeveer 4 jaar. Vanaf 6 jaar wordt de IQ-test betrouwbaarder. De uitslag is altijd maar twee jaar geldig. Peuters kunnen zo'n test nog niet doen.
Daar kun je niet zo maar een definitie aan hangen. Dat heeft met meerdere factoren te maken. Als je omgeving niet of nauwelijks merkt dat je autistische trekjes hebt, of dit niet goed bij je kunnen plaatsen, wordt het door anderen in je omgeving vaak als 'lichte vorm van autisme' gezien.
Kenmerken van hoogbegaafdheid bij kinderen
Autisme en vermijdingsgedrag zijn sterk met elkaar verbonden, vaak voortkomend uit angst voor overprikkeling, sociale onzekerheid, of de behoefte aan controle (zoals bij PDA), leidend tot het ontwijken van sociale situaties, veranderingen, of sensorische input om stress te voorkomen en het zenuwstelsel te beschermen, wat kan leiden tot sociale terugtrekking of woedeaanvallen.
Mensen met autisme en trauma delen vaak de uitdaging van emotionele bewustwording en regulatie. Bij trauma zien we dit in de vorm van intense, vaak overweldigende emoties die moeilijk te beheersen zijn. Bij autisme kunnen mensen juist moeite hebben om emoties überhaupt te herkennen of te begrijpen.
Mogelijke strategieën zijn afleiding, het helpen van de persoon bij het toepassen van kalmerende technieken zoals friemelen met speelgoed of luisteren naar muziek, het wegnemen van mogelijke triggers en zelf kalm blijven .
Autisme spectrum in relaties geeft vaak communicatieproblemen. Mensen met autisme spectrum stoornis kunnen zich vaak lastig inleven in de gevoelens van anderen. Ook in de onderlinge communicatie komt een gebrek aan inlevingsvermogen vaker voor.
De meest voorkomende redenen die neurotypische waarnemers noemden toen ze oordeelden dat ze autistische personen niet aardig vonden, waren (1) de waargenomen onhandigheid van de persoon , (2) de wens om niet met de persoon te praten, (3) het feit dat de persoon onaangenaam overkwam, en (4) het waargenomen vermogen (of gebrek daaraan) van de persoon om empathie te tonen.
Om rust te vinden bij autisme is het essentieel om prikkels te beheren door structuur, voorspelbaarheid en 'nee' durven zeggen, en om ontspanningstechnieken te gebruiken zoals natuur, muziek of ademhalingsoefeningen, terwijl je een veilige omgeving creëert en indien nodig hulp zoekt bij stress, overprikkeling en vermoeidheid.
V: Is autisme erfelijk en wordt het van de moeder of de vader geërfd? A: Autisme kan van beide ouders worden geërfd, omdat het vaak een combinatie van genetische factoren betreft. Geen enkele ouder is er als enige verantwoordelijk voor, en het is meestal het resultaat van een complexe interactie van genen van beide kanten.
Als je vader of moeder autisme heeft, is de kans dat jij ook autisme krijgt ongeveer 15 tot 20%. Als twee mensen uit je gezin deze psychische aandoening hebben, is de kans dat jij het krijgt 40%. Ter vergelijking: heb je deze aandoening niet in de familie, dan is de kans op autisme ongeveer 1%.
Het is van fundamenteel belang dat professionals erkennen dat kinderen met een autismespectrumstoornis zeer gehecht kunnen zijn aan hun primaire verzorgers (Rutgers et al, 2004). Bijgevolg kunnen ze zeer gevoelig zijn voor scheiding van een primaire hechtingsfiguur.