Ja, zwachtelen kan kwaad als het niet correct of bij de verkeerde indicatie wordt toegepast. Hoewel zwachtelen (compressietherapie) een zeer effectieve behandeling is voor oedeem en wondgenezing, kleven er risico's aan verkeerd gebruik. Medisch Spectrum Twente +1
Bij een verminderde doorbloeding van het been kan zwachtelen gevaarlijk zijn omdat de druk van de zwachtels dan wonden kan veroorzaken. Voorafgaand aan het zwachtelen is het daarom belangrijk om de doorbloeding van uw been te laten meten (met een 'enkel-arm index en/of teendruk').
Waar moet u op letten als we u zwachtelen?
Bij een open been (been met een wond) wordt de zwachtel meestal 2 of 3 keer per week opnieuw aangebracht. Bij vocht in de onderbenen kan de zwachtel tot maximaal 7 dagen blijven zitten, dat is afhankelijk van de zwachtel. Als u een wond op het been heeft, wordt deze eerst verzorgd met wondzorgmaterialen.
Compressieverband: Dit verband moet dag en nacht blijven zitten. Heb je er 's nachts veel pijn van? Dan mag je het verband afdoen.
Vervang het verband minstens één keer per dag en ook wanneer het nat of vuil is . Verwijder voorzichtig het oude verband, maak de wond voorzichtig schoon en breng een nieuw verband aan. Houd de wond tijdens het genezingsproces goed in de gaten. Uw arts kan u vertellen waar u op moet letten.
Hoe vaak u gezwachteld wordt, hangt af van wat u heeft. Meestal is het 2 keer per week. Hoelang het duurt, is vaak niet te zeggen. Dat ligt aan het oedeem of de wond.
De cliënt is dan vaak uitgerust waardoor er minder vocht in de ledematen zit. Het ledemaat slinkt door het zwachtelen. Daarom is het belangrijk dat je zwachtels minimaal 2x per week verwisselt. Of eerder/ vaker wanneer het verband afzakt.
Een behandeling met zwachtelen kan enkele weken tot maanden duren. Als de behandeling met zwachtelen stopt, kunt u het best steunkousen dragen. De steunkousen zorgen dat het vocht in uw been niet terugkomt.
Na de behandeling. De zwachtels worden één of twee keer per week aangelegd. De zwachtels blijven dag en nacht zitten. De meeste patiënten kunnen met de zwachtels om gewoon auto rijden.
Als alternatief voor zwachtels of kousen
Het klittenbandsysteem is een korte-rek compressieverband dat stevig wordt aangebracht met behulp van klittenband. Het is een praktisch en comfortabel alternatief voor therapeutisch elastische kousen of zwachtels.
Zwachtels oefenen druk uit op weefsel waarin te veel vocht zit. Door de druk van de zwachtel ontstaat gelijkmatige tegendruk in het weefsel. Daardoor zoekt het vocht een uitweg door bijvoorbeeld lymfevaten.
Om vocht uit je benen te drijven, moet je regelmatig bewegen (wandelen, fietsen) om de bloedsomloop te stimuleren, je benen hoog leggen boven hartniveau, zout verminderen en voldoende water drinken, en steunkousen dragen, die helpen om vocht richting het hart te stuwen. Oefeningen zoals op je tenen staan en fietsbewegingen maken, evenals verkoeling en massage, kunnen ook helpen.
Ambulante Compressie Therapie (ACT-zwachtelen) waarbij gezwachteld wordt met korte-rek zwachtels, wordt soms als een risicovolle handeling gezien. Van een risicovolle handeling is sprake wanneer er door onzorgvuldig of onbekwaam medisch ingrijpen gezondheidsschade kan ontstaan (Rijksoverheid, g.d.).
Ook kan er door het zwachtelen in één keer veel vocht in de bloedbaan komen. Dit leidt bij sommige mensen tot benauwdheid. Mocht u benauwdheid ervaren, neem dan contact met ons op.
Bij ontstekingsprocessen zullen weefselontstekingsmediatoren (histamine) de capillairen meer doorlaatbaar maken, waardoor vocht zal uittreden uit de bloedbaan. Bij een verhoogde veneuze druk zal de capillaire druk toenemen, waardoor de capillaire doorlaatbaarheid toeneemt en oedeem in de benen ontstaat.
Bij het zwachtelen van de benen zal het vocht omhoog gaan, richting het hart. Dit kan fataal aflopen; Hartaderproblemen. Er ontstaat druk, waardoor de bloedtoevoer naar de huid en het onderhuidse weefsel vermindert.
Het is inderdaad zeer terecht om te zeggen dat "bij een veneuze zweer er zonder compressie geen mogelijkheid tot genezing is ". Er zijn echter gevallen waarin, ondanks adequate compressietherapie, het verloop niet positief is, omdat we er niet in slagen het oedeem onder controle te krijgen en/of de zweer niet kleiner wordt.
De klittenbandzwachtel kunt u uitdoen wanneer u gaat slapen, maar u mag hem 's nachts ook aanlaten. Houd uw zwachtels droog. Overleg met de thuiszorg wat u kunt doen om uw zwachtels tijdens het douchen droog te houden.
Er kunnen complicaties ontstaan bij het verkeerd zwachtelen. De complicaties die het meest ontstaan zijn venster-oedeem, striemen of blaren, droge geïrriteerde huid, dat het verband te los zit. Het kan ook zo zijn dat het verband te strak staat, waardoor de patiënt pijn ervaart.
Vocht in de benen (oedeem) is vaak onschuldig, bijvoorbeeld door warmte, zwangerschap of lang zitten, maar kan gevaarlijk zijn als het plots ontstaat (wijst op trombose, hartfalen, nierproblemen), aanhoudt, pijn doet, de huid verandert (rood, warm) of gepaard gaat met benauwdheid. Ernstige oorzaken zoals diepveneuze trombose (DVT) of hartfalen vereisen spoedige medische aandacht omdat ze levensbedreigend kunnen zijn.
Rechtszijdig hartfalen
Het hart pompt minder goed bloed naar de longen. Hierdoor hoopt vocht zich eerder op in de benen, enkels of buik. Je kunt daardoor opgezette benen of enkels krijgen. Meestal begint hartfalen aan één kant en kan het later ook de andere kant beïnvloeden.
Je mag compressiekousen (steunkousen) idealiter de hele dag dragen, van zodra je opstaat tot je gaat slapen, om zwelling en vermoeidheid te voorkomen; 's nachts doe je ze uit omdat de druk dan de bloedcirculatie kan belemmeren, tenzij anders geadviseerd door een arts, bijvoorbeeld na een operatie, waarbij een specifieke periode geldt. De juiste duur hangt af van je doel, maar voor medische aandoeningen is vaak langdurig dagelijks gebruik noodzakelijk, terwijl voor sport of reizen ze alleen tijdens de activiteit gedragen worden.
De zwachtels mogen niet nat worden. Douchen mag alleen als de zwachtels goed beschermd zijn met een waterdichte hoes. Deze kunt u zelf aanschaffen.
Als u een wond heeft, worden de zwachtels na iedere wondbehandeling opnieuw aangelegd. Als u geen wond heeft, mogen de zwachtels een aantal dagen achter elkaar blijven zitten. Indien de zwachtels gaan afzakken, kan dit betekenen dat uw arm of been al dunner is geworden. De zwachtels moeten dan opnieuw worden aangelegd.