Vermoeidheid bij MS (multiple sclerose) is een slopende, vaak onzichtbare uitputting die niet verdwijnt met rust en niet in verhouding staat tot geleverde inspanning. Het wordt omschreven als een 'batterij die direct leeg is', wat leidt tot zware ledematen, concentratieproblemen en moeilijkheden bij dagelijkse activiteiten. Amsterdamumc.nl +2
Bij mensen met MS staat deze vermoeidheid echter vaak niet in verhouding tot de geleverde inspanning. De ervaren vermoeidheid is naar verhouding groter, komt sneller opzetten en het herstel duurt langer; de batterij is sneller leeg.
U ervaart het meest voorkomende en invaliderende symptoom van MS. Tot wel 95% van de mensen met MS heeft last van vermoeidheid , en meer dan de helft beschrijft vermoeidheid als een van hun meest hinderlijke symptomen.
Neurologische vermoeidheid (neurofatigue) is een extreme, niet-rust-verbeterende vermoeidheid na hersenletsel (zoals CVA, MS, TIA, Parkinson) die ontstaat doordat het brein harder moet werken om taken uit te voeren, wat leidt tot concentratieproblemen, 'brain fog', en fysieke uitputting, en die de dagelijkse activiteiten ernstig beperkt. Het is een dubbele handicap: sneller moe zijn en langer nodig hebben om te herstellen.
De symptomen van NMOSD kunnen soms lijken op symptomen bij MS, maar het is belangrijk om het onderscheid tussen NMOSD en MS te maken, omdat het beloop en de behandeling anders zijn. NMOSD is zeldzaam, en komt veel minder vaak voor dan MS.
Migraine wordt vaak verward met MS, net als andere medische aandoeningen zoals cerebrale microvasculaire aandoeningen, systemische lupus erythematosus of auto-immuunziekten zoals neuromyelitis optica of myeline-oligodendrocyt-glycoproteïne-antilichaam-geassocieerde ziekte .
'Onzichtbare' symptomen
Extreme vermoeidheid kan wijzen op verschillende aandoeningen zoals ME/CVS (Chronisch Vermoeidheidssyndroom), schildklierproblemen, diabetes, bloedarmoede, slaapapneu, hartziekten, en neurologische aandoeningen zoals Parkinson, waarbij rust vaak niet helpt en het dagelijks leven sterk beïnvloedt. Andere oorzaken zijn infecties, kanker, medicatie, burn-out, en ontstekingsreuma. Het is belangrijk om een arts te raadplegen om de specifieke oorzaak te achterhalen, aangezien dit kan variëren van een tijdelijke klacht tot een chronische ziekte.
Neurologen behandelen slopende neurologische problemen zoals hersenmist, geheugenverlies en chronische hoofdpijn, met behulp van therapieën op maat, waaronder medicijnen om de neurotransmitterspiegels in evenwicht te brengen en vermoeidheid te verminderen .
Er zijn grofweg drie belangrijke soorten vermoeidheid te onderscheiden: lichamelijke (fysieke), mentale (geestelijke) en vaak ook emotionele vermoeidheid, die elkaar kunnen beïnvloeden en variëren van normale, kortstondige moeheid tot chronische uitputting, waarbij het hoofd nog wil maar het lichaam niet meer kan, of andersom, en stress, concentratieproblemen, of een gebrek aan motivatie een rol spelen.
Deconditionering – het hebben van MSA betekent dat er meer inspanning nodig is om te bewegen . Dit kan leiden tot minder spiergebruik, wat op zijn beurt veranderingen kan veroorzaken als gevolg van gebrek aan gebruik, wat vervolgens vermoeidheid kan veroorzaken.
Tien tot vijftien jaar na de diagnose is slechts 25% van de patiënten met MS nog actief op de arbeidsmarkt. Dat is verontrustend, mede doordat vele van hen een redelijk stabiel ziekteverloop hebben. Vaak liggen verdoken symptomen zoals moeheid en cognitieve dysfunctie aan de basis van het werkuitval.
In tegenstelling tot gewone vermoeidheid, verbetert MS-vermoeidheid niet door slaap . Je kunt wakker worden en je net zo uitgeput voelen als toen je naar bed ging, zelfs na acht uur rust. "MS-vermoeidheid is niet alleen een gevoel van vermoeidheid; het is een diepgaand gebrek aan energie dat patiënten midden in een activiteit kan laten stoppen", aldus Geeta A.
Hoe wordt fatigue gediagnosticeerd? “We beoordelen de chronische vermoeidheid aan de hand van vragenlijsten. Daarin beschrijven we bepaalde situaties en vragen de persoon met MS of die zich er al dan niet in herkent. Zo kan die zelf aangeven in hoeverre hij of zij last heeft van motorische en mentale vermoeidheid.
Vermoeidheid: Ongeveer 80% van de MS-patiënten heeft last van vermoeidheid die het dagelijks leven beïnvloedt . Loopstoornissen: Beperkingen in de mobiliteit komen vaak voor bij MS, als gevolg van factoren zoals spierspanning (spasticiteit), evenwichtsproblemen of gevoelloosheid in de voeten.
Een lichte vorm van MS (Multiple Sclerose), ook wel benigne MS genoemd, kenmerkt zich door weinig tot geen ernstige beperkingen en lange periodes zonder aanvallen (schubs), waardoor het ziekteverloop rustig blijft, en ongeveer 10% van de mensen met MS dit ervaart, vaak zonder progressieve achteruitgang over lange tijd. Hoewel de ziekte aanwezig is, blijven de zenuwcellen grotendeels onbeschadigd, en de EDSS-score (een maat voor beperkingen) blijft laag (≤3) na 10 jaar of langer.
Neurologische vermoeidheid is niet slechts één gevoel. Het uit zich op vele manieren: Cognitief: geheugenproblemen, concentratieproblemen . Fysiek: hoofdpijn, tragere bewegingen, slechte coördinatie, spierzwakte .
De vitamines B2, B3, B5, B6, B11 (foliumzuur), B12 en C dragen bij aan extra energie bij vermoeidheid. B-vitamines zijn in de natuur te vinden in onder andere volkoren granen, bonen, linzen, biergist en bananen.
Enkele voorbeelden van specialisten die u kunt raadplegen zijn: een neuroloog (arts gespecialiseerd in de hersenen en het zenuwstelsel), een reumatoloog (arts gespecialiseerd in gewrichten, spieren en botten) of een slaapspecialist .
Als je vaak moe bent, kan bloedprikken bij vermoeidheid helpen om de oorzaak te vinden. Deze test controleert je bloed op tekorten die vermoeidheid kunnen veroorzaken, zoals lage niveaus van ijzer, ferritine, vitamine D, vitamine B12 (actief), cortisol en schildklierfuncties.
Myalgische encefalomyelitis, ook wel chronisch vermoeidheidssyndroom of ME/CFS genoemd , is een chronische aandoening die verschillende delen van het lichaam kan aantasten. Het meest voorkomende symptoom is extreme vermoeidheid. De oorzaak van ME/CFS is onbekend. ME/CFS kan iedereen treffen, ook kinderen.
Een bezoek aan de internist kan wel helpen om u gerust te stellen en het vertrouwen in het eigen lichaam terug te krijgen. Het kan ook helpen om anders te leren omgaan met deze klacht. De huisarts kan u verder begeleiden, of misschien past cognitieve gedragstherapie beter bij u.
Hoewel veel mensen met MS op een bepaald moment te maken krijgen met depressie of angst, ervaren sommige mensen, in zeldzame gevallen, veranderingen in hun emoties of gedrag die onverklaarbaar lijken of die ze niet kunnen beheersen.
Je kunt naar een oogarts als je last hebt van je ogen of problemen ervaart met je zicht bij MS, multiple sclerose. Een oogarts kan verschillende onderzoeken doen om meer te weten te komen over je klachten. Dit leidt tot een diagnose, waarvoor een oogarts een behandeling kan bedenken.
Bij lokale sclerodermie raken je inwendige organen niet aangetast en heb je ook meestal geen last van het fenomeen van Raynaud. Deze vorm heet 'systemische sclerose' omdat je hele lichaam (je systeem) bij de ziekte betrokken is.