Vrieswond, bevriezing. Door bevriezing van ledematen (frostbite) kunnen blaren ontstaan of necrose. In Nederland komt het steeds minder vaak voor door de klimaatverandering. Voor de indeling wordt ongeveer het zelfde systeem gebruikt als bij brandwonden (eerstegraads vrieswond, tweedegraads vrieswond, etc.)
Bevriezing van de huid en dieperliggende weefsels kan ernstige huidbeschadigingen veroorzaken. De inwerking van de kou zorgt uiteraard niet voor verbranding zoals bij vuur, maar de schade aan het weefsel is vergelijkbaar met die van brandwonden. Bevriezingsletsels vallen onder de Thermische letsels.
Wie te lang in extreme koud vertoeft, riskeert vrieswonden. Door de felle kou gaan de oppervlakkige bloedvaten, net onder de huid, eerst dichtklappen en later verkrampen. De bloedtoevoer in de externe lichaamsdelen komt in het gedrang en er ontstaat een vrieswonde.
Thermische letsels is een verzamelnaam voor verwondingen ontstaan door de inwerking van temperatuur, wrijving of de inwerking van een chemische stof op de huid. Hieronder vallen zowel letsels ontstaan door (extreme) koude, als door warmte.
De symptomen van bevriezing zijn: zwelling, pijn, rode huid (mogelijk ook wit of blauw) en bij ernstige bevriezing zal de huid afsterven (de huid is dan zwart van kleur).
Thermische wonden worden opgelopen door verbranding of bevriezing. Elektriciteitswonden ontstaan via blikseminslag of elektriciteitsdoorgang. Stralingswonden ontstaan als gevolg van zonnebrand, röntgen- of radioactieve straling.
Winterhanden en -voeten ontstaan bij blootstelling aan een temperatuur van nul graden of hoger, afhankelijk van de vochtigheid en de hoeveel- heid wind. Ze geven jeuk en pijn. De huid ziet rood of paars en er is spra- ke van zwelling. Blaartjes kunnen ontstaan wanneer de lederhuid zich los maakt van de opperhuid.
De tijd die het duurt na de behandeling voordat uw bevroren huid zich beter voelt, hangt af van het stadium van de bevriezing waarin u zich bevond en hoe lang. Als u een zeer milde bevriezing hebt, kunt u binnen een paar dagen tot een paar weken genezen. Bij een tweede stadium van bevriezing kan het tot zes maanden duren voordat uw huid is genezen.
Bevriezingsverschijnselen. Bevriezing van de huid kent verschillende stadia. Het begint met een prikkelend en/of doof gevoel van de huid, die – bij opwarming – pijnlijk wordt en gaat tintelen. Maar houdt de blootstelling aan de kou aan, dan kleurt de huid wit of bleek en kan deze gevoelloos worden.
“Het uitgezwete” (letterlijk) is het vocht, dat vrijkomt bij een open wond, lekkend uit de bloed en lymfvaten, met name bij ontsteking. Het bestaat uit een rijke mengeling van componenten, die op zich nuttig zijn bij “wound healing”.
Vier veelvoorkomende voorbeelden van persoonlijk letsel zijn rugletsel, hersenletsel, brandwonden en verlamming .
Chemische brandwonden (chemische wonden, chemical burns, caustische brandwonden) ontstaan als de huid in contact komt met agressieve chemicaliën, vooral sterke zuren zoals zoutzuur, zwavelzuur, salpeterzuur, waterstof fluoride, of sterke basen zoals Natriumhydroxide (natronloog), Calciumhydroxide (kalkwater), ...
Bij bevriezing wordt het bovenste laagje van de huid bevroren met behulp van stikstof, waardoor er een oppervlakkig wondje ontstaat. Dit geneest als een schaafwondje. Vloeibare stikstof is extreem koud en heeft een temperatuur van ongeveer - 195 °C.
Verwarm het gebied opnieuw in warm water gedurende 15 tot 30 minuten . Houd het aangetaste gebied omhoog om zwelling te verminderen. Gebruik vrij verkrijgbare pijnstillers, bijvoorbeeld als het aangetaste gebied pijnlijk is bij het opwarmen. Probeer te voorkomen dat u op bevroren voeten loopt.
De genezingsperiode (totdat de korst eraf valt) kan enkele weken duren. Dit is afhankelijk van de grootte en plaats van het behandelde huidgebied. Bij bevriezing van de huid in het gebied rond de ogen (oogleden, voorhoofd, slapen, neusrug, wangen) kan een flinke zwelling van de oogleden ontstaan.
Vroege bevriezing kan worden gekenmerkt door een rode huid, veranderingen in het gevoel zoals branderig gevoel, prikkeling of gevoelloosheid, of pijn in het blootgestelde koude gebied. Het blozen van de huid kan afnemen naarmate de huid afkoelt, en het kan bleker lijken door een verminderde bloedstroom.
Vetbevriezing is een pijnlijke behandeling.
Gedurende de eerste 5-10 minuten is er sprake van gevoeligheid, hierna voelt het behandelde gebied verdoofd door de kou en zal de gevoeligheid wegtrekken. Na de behandeling is het fijn om losse kleding te dragen omdat het behandelde gebied nog verdoofd kan aanvoelen.
Bij cryotherapie, ook wel simpel vet bevriezen genoemd, wordt (extreme) kou toegepast op gelokaliseerde vetophopingen. Door middel van deze kou worden de vetcellen bevroren, waardoor zij afsterven. De vetcellen zullen vervolgens door het lichaam op een natuurlijke manier worden afgevoerd.
Ulcus betekent wond en cruris betekent scheenbeen. Een ulcus cruris is een wond aan het (onder-)been die zonder behandeling slecht geneest. De wond kan open, vochtig of juist korstig zijn. Ook de kleur en grootte van de wond kunnen verschillen.
Thermisch letsel (inwerking van hitte) kan weer onderverdeeld worden in een verbranding veroorzaakt door vuur/vlam, een steekvlam, hete vloeistof (water, vet of olie), contact met een heet voorwerp of uv-straling.
Wat is een necrotische wond? Necrotisch weefsel is dood of gedevitaliseerd niet-levensvatbaar weefsel dat wondgenezing belemmert. De typische zwarte, droge en leerachtige bedekking over het wondbed, die door een gebrek aan bloedtoevoer verschoond is van zuurstof, staat bekend als Eschar.