In Nederland krijgt 1 op de 5 tot 6 mensen tijdens hun leven huidkanker, waardoor het de meest voorkomende vorm van kanker is. Jaarlijks komen er ongeveer 70.000 nieuwe patiënten bij. Het risico stijgt door veel zonlicht, zonnebankgebruik en een lichte huid. De meeste vormen zijn goed te behandelen. Antoni van Leeuwenhoek | AVL +4
Huidkanker is één van de meest voorkomende vormen van kanker in Nederland. Jaarlijks krijgen zo'n 70.000 mensen te horen dat ze de ziekte hebben. Dit betekent dat 1 op de 6 Nederlanders ermee te maken krijgt. En het aantal patiënten neemt toe.
De overlevingskans bij huidkanker is over het algemeen goed, maar hangt sterk af van het type huidkanker en het stadium waarin het wordt ontdekt; bij vroegtijdige opsporing zijn de vooruitzichten uitstekend, met bijna 100% genezing voor basaalcelcarcinoom en een hoge genezingskans (90-95%) voor plaveiselcelcarcinoom, terwijl melanoom agressiever is maar ook een hoge overleving heeft bij vroege detectie (94-98%), met verbeteringen door nieuwe therapieën zoals immunotherapie.
Huidkanker ontstaat meestal in de cellen van de opperhuid. Dit is de bovenste laag van de huid. De drie vormen van huidkanker die het meest voorkomen zijn: Basaalcelcarcinoom: dit is de meest voorkomende vorm van huidkanker.
Elk jaar stijgt het aantal mensen met huidkanker,1 op de 8 Nederlanders heeft een vorm van huidkanker. Jaarlijks worden er in Nederland 30.000 nieuwe gevallen vastgesteld.
Voorbeeld: de leeftijdsverdeling bij melanoom, een vorm van huidkanker. De meeste mensen met een melanoom zijn ouder dan 60 jaar. Meer dan 6 van de 10 patiënten (64%) is tussen de 60 en de 74 jaar oud.
Buiten het vertragen van de wondgenezing lijkt stress ook de kans op het krijgen van huidkanker te kunnen vergroten.
De huisarts kan zo meestal al zien of een plek wel of geen huidkanker is. Soms haalt de huisarts een klein stukje uit de plek weg (een biopt).
Melanoom kan vanzelf verdwijnen . Een melanoom op de huid kan spontaan terugtrekken, of beginnen te verdwijnen, zonder enige behandeling. Dat komt doordat het immuunsysteem van het lichaam een aanval op de ziekte kan lanceren die krachtig genoeg is om de terugtrekking ervan te bevorderen.
10 mogelijke signalen die op kanker kunnen wijzen zijn: een aanhoudende hoest of heesheid, veranderingen in huidvlekken, een knobbeltje of verdikking in het lichaam, problemen bij het plassen of poepen, onverklaarbaar gewichtsverlies, extreme vermoeidheid, abnormaal bloedverlies (bv. uit vagina, urine, slijm), slikklachten, een wondje dat niet geneest, of nachtzweten/koorts/jeuk. Het is belangrijk om bij aanhoudende klachten langer dan twee weken een arts te raadplegen, omdat deze symptomen ook andere oorzaken kunnen hebben, maar vroege diagnose de kans op genezing vergroot.
Bij ongeveer tien procent van alle vormen van huidkanker gaat het om een melanoom. Een melanoom kan op alle leeftijden voorkomen, maar meestal tussen de 30- en 60-jarige leeftijd.
Behandelingen zoals chemotherapie, radiotherapie en doelgerichte therapie kunnen ook na afloop nog impact hebben op het dagelijks functioneren van mensen die huidkanker hebben (gehad). Veelvoorkomende klachten zijn vermoeidheid, geheugen- en concentratieproblemen en neuropathie door zenuwschade.
Huidkanker zaait meestal het eerst uit naar de lymfeklieren in de buurt van de tumor. Vervolgens kunnen de uitzaaiingen overal in het lichaam terechtkomen. Basaalcelcarcinoom zaait vrijwel nooit uit. Plaveiselcelcarcinoom kan wel uitzaaien.
In vergelijking met ander soorten huidkanker is het melanoom erg agressief en heeft de neiging relatief snel uit te zaaien, met kans op overlijden. Melanomen ontstaan vaak uit een moedervlek, maar kunnen ook spontaan ontstaan, zomaar ergens op de huid. Een melanoom kan doorgroeien in de diepere lagen van de huid.
Lever: Klachten zoals pijn rechtsboven in de buik of onverklaarbare vermoeidheid kunnen wijzen op uitzaaiing. Hersenen: Hoofdpijn, evenwichtsproblemen of wazig zien kunnen alarmsignalen zijn. Huid en hoofdhuid: Nieuwe plekjes die lijken op moedervlekken kunnen ook duiden op verspreiding.
Huidkanker komt het meest voor op plekken van het lichaam die veel in de zon komen. Zoals het gezicht, de romp, de handen, de armen en de benen. Elke soort huidkanker ziet er anders uit. Maar het gaat om een vlekje, plekje of knobbeltje op je huid dat er anders uitziet dan normaal.
Het is mogelijk om melanoom te hebben zonder het te weten . Sommige mensen hebben jarenlang een bepaald type melanoom, zoals uveaal melanoom. Als u veranderingen in uw huid opmerkt, raadpleeg dan zo snel mogelijk een arts. Sommige soorten melanoom kunnen lange tijd onopgemerkt blijven, waardoor ze moeilijker te behandelen zijn.
De ABCDE-methode voor melanoom is een handige manier om te onthouden waar je op moet letten bij een verdachte moedervlek. ABCDE staat voor asymmetrie, rand, kleur, diameter en verandering . Door maandelijks zelfonderzoek te doen, kun je huidkanker in een vroeg stadium opsporen. Als er iets niet klopt of vreemd aanvoelt, neem dan contact op met een arts of specialist.
Bij een melanoom in stadium II is de tumor dieper dan 1 mm in de huid doorgedrongen. Er kan sprake zijn van een zweer, maar dit is niet altijd het geval. Hoewel een tumor in dit stadium mogelijk nog niet is uitgezaaid, bestaat er een hoog risico op uitzaaiing . Een dikker melanoom, bijvoorbeeld een tumor van meer dan 4 mm, heeft een zeer hoog risico op uitzaaiing.
Waarschuwingssignalen bij huidaandoeningen kunnen erop wijzen dat direct deskundig advies nodig is. Let op bepaalde zaken, zoals moedervlekken of huidlaesies die afwijken van de normale grootte, vorm of kleur, of die beginnen te jeuken of te bloeden. Dit kan duiden op een kwaadaardig melanoom of een andere vorm van huidkanker .
Basaalcelcarcinoom. Bij u is een basaalcelcarcinoom vastgesteld (ook wel 'baso' of 'basalioom' genoemd). Hoewel dit ernstig klinkt, groeit het basaalcelcarcinoom langzaam en zaait het vrijwel nooit uit (geschat 0.03%). Het is dan ook de meest 'goedaardige' vorm van huidkanker.
Een huidkankerplekje kan eruitzien als een veranderende moedervlek (ongelijke vorm/kleur, jeuk/bloed), een glanzend, parelmoerachtig bultje (basaalcelcarcinoom), een ruwe, schilferige rode plek (plaveiselcelcarcinoom) of een wondje dat niet geneest; het is vaak onregelmatig van kleur, groeit snel, jeukt, bloedt of verandert, en onderscheidt zich door deze afwijkingen van normale plekjes.
Huidkankers laten zich horen
Anderen hebben wel degelijk klachten gehad van jeuk, stekend gevoel, branderigheid of zelfs pijn maar brachten deze klachten niet direct in verband met een kwaadaardigheid. Hierdoor worden huidkankers vaak te laat ontdekt.
De 10 belangrijkste alarmsignalen voor kanker zijn: onverklaarbaar gewichtsverlies, aanhoudende vermoeidheid, veranderingen in de stoelgang (bloed/slijm/ritme), problemen bij het plassen (bloed/moeilijk), bloedverlies of afwijkende afscheiding uit vagina/tepel, aanhoudende heesheid/hoest (met bloed), een knobbeltje/verdikking die niet weggaat, een huidplek die niet geneest, problemen met slikken en nieuwe/veranderende moedervlekken. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts, zeker als klachten langer dan twee weken aanhouden.
Over het algemeen zullen artsen, nadat een patiënt een positieve uitslag van een melanoomtest heeft gekregen, de tumor moeten stadiëren – wat in feite neerkomt op het vaststellen van de omvang van de kanker – en een behandelplan moeten opstellen op basis van hoe ver de kanker is gevorderd.