Het is belangrijk om iemand die stervende is te voorzien van troost en steun. Je kunt iets zeggen als: “Ik ben hier voor je” of “Je bent niet alleen, ik zal aan je zijde zijn”. Je kunt ook herinneringen delen of vertellen wat die persoon voor jou betekent.
Onrust en verwardheid
Het lijkt alsof iemand van alles beleeft of ziet, maar wat precies is niet duidelijk. Dit komt nogal eens voor in de laatste levensdagen en vooral in de laatste uren. Vaak maakt de stervende kleine (hand)bewegingen, alsof hij iets wil plukken of aanwijzen.
Het is wel onduidelijk of stervende patiënten nog kunnen begrijpen wat ze horen. Vele mensen verliezen in de laatste uren voor hun dood het bewustzijn, waarbij ze dus niet meer kunnen reageren op de woorden van de geliefden aan hun sterfbed. Maar intuïtief voelen vele mensen aan dat de stervende hen toch nog kan horen.
Lichamelijke tekenen van sterven
De volgende symptomen zijn vaak een teken dat de persoon op het punt staat te sterven: Ze kunnen hun ogen vaak sluiten of ze kunnen halfopen zijn . Gezichtsspieren kunnen ontspannen en de kaak kan zakken. De huid kan erg bleek worden.
Een cadeautje meenemen is altijd goed. Neem iets mee waar de zieke wat aan heeft. Ligt iemand veel in bed, dan kan dat een zachte pyjama of een groot T-shirt zijn. Maar ook een boek of een tijdschrift, of muziek of een film.
Een stervende heeft meestal weinig of geen behoefte meer aan eten en drinken. Hij of zij kan snel vermageren. De wangen vallen in, de neus wordt spits en de ogen komen dieper in hun kassen te liggen. Dit is natuurlijk en hoort bij het sterven.
Je zult merken dat het sterven moeilijke én mooie momenten heeft: momenten van verdriet, angst, machteloosheid, boosheid, maar ook van dankbaarheid, liefde, opoffering, humor en hoop. Welke steun je kan geven, hangt af van de persoon. Je kunt samen bidden, herinneringen ophalen of gewoon samenzijn.
“Heel veel sterkte, ik zal [bepaalde eigenschap van overledene] nooit vergeten” “Ik zal de herinneringen aan [overleden persoon] voor altijd koesteren” “Laat me weten wat ik voor jullie kan betekenen, heel veel sterkte voor jullie toegewenst”
Ga zo vaak mogelijk langs en bied afleiding. Praat open over de dood. Vraag waar je vriend(in) bang voor is en focus je op hem of haar. Rond samen jullie vriendschap goed af: bied excuses aan wanneer dat nodig is en vraag of je vriend(in) het je kan vergeven.
Definitie. De stervensfase gaat in op het moment dat het overlijden zich onafwendbaar aandient en omvat de laatste dagen (tot zeven dagen) van het leven De aanbevelingen zijn gericht op wat haalbaar is om te doen in de laatste levensdagen.
Meestal zijn de ogen halfopen en hebben ze een doffe en waterige uitstraling. Dit wordt veroorzaakt doordat de stervende niet in staat is om de ogen volledig te sluiten. Het resultaat is een starende blik die vaak wordt geassocieerd met het naderende einde van het leven.
Een van de symptomen van een naderende dood is dat de stervende minder gaat eten en drinken. Hierdoor zal de stervende gewicht gaan verliezen en zie je veranderingen ontstaan in het gezicht. Denk hierbij aan ingezakte wangen, ogen die zich meer terugtrekken in de kassen en een gespitste neus.
Meestal sterven mensen rustig. In gemiddeld twee tot drie dagen nemen hun krachten af, worden ze suffer en slapen ze meer, tot de slaap overgaat in de dood. Maar helaas gaat het niet altijd zo. Patiënten met kanker bijvoorbeeld hebben vaak pijn.
Wanneer het hart de handdoek in de ring gooit en men technisch wordt doodverklaard, kan de overleden persoon een volledig begrip van de situatie hebben en zelfs mogelijk aanwezige toeschouwers horen.
Wees eerlijk
Als u echt niet weet wat u kunt zeggen tegen iemand die terminaal ziek is, zeg dan gewoon eerlijk dat u er op dit moment geen woorden voor heeft en even niet weet wat u moet zeggen. Hij / zij zal dat echt niet vreemd vinden. Hij / zij zal dat veel meer waarderen, dan dat u niets zegt of hem / haar mijdt.
Je kunt vragen stellen over wat ze meemaken. Of ze zachtjes verzekeren, in contact en toon, dat ze veilig zijn en dat jij hier bent. Beloof niet om terug te komen tenzij je dat ook doet. Zeg wat waar is: dat je van ze houdt, of voor ze bidt, of aan ze denkt, en dat je blij bent dat je op bezoek bent geweest .
Iemand die bijna sterft, heeft meestal minder behoefte om te eten en drinken. Daardoor valt hij of zij ook af, en verandert het gezicht (ingezakte wangen, teruggetrokken ogen, etc.). Doordat de stervende persoon minder drinkt, kunnen de mond en lippen droog worden. Soms heeft dit als bijwerking een slechte adem.
De meeste mensen gaan naar een bijna-thuis-huis of hospice om te sterven. Maar je kunt er ook voor een tijdje heen gaan, bijvoorbeeld om je mantelzorgers even rust te geven of om de arts van het hospice te vragen je pijnklachten te behandelen.
Omgaan met krachtige of frequente voorgevoelens
Cognitieve herstructurering, wat inhoudt dat je negatieve gedachten uitdaagt en herkadert . Oefen acceptatie, wat eruit kan zien als het accepteren dat soms voorgevoelens deel uitmaken van je mentale en emotionele landschap.