Ja, een narcist kan zeker zelfmedelijden ervaren, maar dit is vaak een strategisch of oppervlakkig gevoel om aandacht, sympathie of controle te krijgen. Het dient als overlevingsmechanisme om hun broze ego te beschermen wanneer ze zich tekortgedaan voelen of kritiek krijgen. Zelfmedelijden wordt gebruikt om de slachtofferrol aan te nemen.
Een narcist heeft heel weinig zelfgevoel. Als het verdwenen zelf op iemand van toepassing is, is het wel op de narcist zelf. Van binnen is er vooral leegte, en hij houdt zich vast aan zijn imago. De narcist is verliefd op zijn eigen spiegeling, niet op zichzelf.
De zwakke plekken van een narcist zijn hun diepgewortelde onzekerheid, een extreem kwetsbaar ego dat afhankelijk is van externe validatie, een gebrek aan echte empathie, de angst voor schaamte en kritiek, en de onmacht om met de realiteit om te gaan, wat leidt tot een constante behoefte aan 'narcistische voeding' (aandacht, bewondering). Ze kunnen niet goed tegen 'nee' en grenzen, en hun fantasiewereld botst vaak met de werkelijkheid, waardoor ze anderen beschadigen om zichzelf beter te voelen.
Narcisten gebruiken vaak zinnen om te manipuleren, de schuld af te schuiven en het slachtoffer te devalueren, zoals: "Jij bent te gevoelig," "Ik deed het alleen maar omdat jij me zo boos maakte," "Dat heb ik nooit gezegd," "Je bent jaloers," "Zonder mij red je het niet," "Iedereen vindt dat jij overdrijft," "Je maakt alles zo ingewikkeld," en "Je bent nergens goed voor". Deze zinnen zijn bedoeld om de realiteit te verdraaien (gaslighting), het zelfvertrouwen te breken en de ander afhankelijk te maken.
Er zijn verschillende manieren om narcisme in te delen, maar vaak worden grandioos/openlijk, kwetsbaar/verborgen, maligne/kwaadaardig, en soms altruïstisch/filantropisch onderscheiden; deze typen variëren van arrogant en dominant (grandioos) tot subtiel en slachtofferig (kwetsbaar) en zelfs destructief (maligne), waarbij allen een diepgewortelde behoefte aan bewondering en validatie hebben.
Narcisten hunkeren naar aandacht en bewondering van anderen. Ze doen vaak grote moeite om die aandacht te krijgen, bijvoorbeeld door zich provocerend te kleden, grootse gebaren te maken of overdreven verhalen te vertellen . Ze kunnen ook aandacht zoeken door luidruchtig, agressief of dominant te zijn in sociale situaties.
Kenmerken van narcisme
Een voorbeeld daarvan is negeren.
Narcisten willen zich graag belangrijk voelen. Je kunt je wel voorstellen wat er gebeurt als de buitenwereld hem dan negeert. Diep van binnen raakt dit de kern van zijn probleem. Hij raakt de controle over anderen kwijt en voelt zich in het diepst van zijn ziel ontzettend klein.
Tijdens een ruzie kunnen ze erg agressief zijn. Ze kunnen schreeuwen, beledigen of dreigende taal gebruiken . Ze kunnen de waarheid verdraaien, alles wat je zegt afwijzen en dingen verdraaien om hun eigen standpunt te ondersteunen. Soms vermijden ze het gesprek helemaal, negeren ze je en lopen ze midden in een ruzie weg.
Ja hoor, een narcist kan perfect 'sorry' zeggen. Maar dat doet hij niet omdat hij schuldgevoelens heeft om hoe hij jou heeft behandeld. Als een narcist 'sorry' zegt of zich verontschuldigt dan doet hij dat louter en alleen uit eigenbelang.
Een narcist voelt zich tot jou aangetrokken om deze redenen: Je hebt een hoog inlevingsvermogen. Je begrijpt de gevoelens van de ander goed. Je hebt een sterk inlevingsvermogen en je kunt meeleven met de ander.
Je maakt je excuses en probeert een oplossing te bedenken. De narcist explodeert: Hij of zij begint te schreeuwen dat je altijd egoïstisch bent, niets geeft om de relatie en hem of haar opzettelijk negeert. De boosheid lijkt veel te groot voor wat er daadwerkelijk gebeurd is.
Sommige narcisten zullen gaslighting toepassen, de aandacht afleiden, hun eigen problemen projecteren, verbaal geweld gebruiken of een narcistische inzinking ervaren . Afhankelijk van de ernst van het letsel kunnen anderen fysiek agressief worden, waardoor sommige narcisten gevaarlijk zijn omdat ze van angst naar agitatie naar woede gaan in een narcistische woedecyclus die zich vaak herhaalt.
Seks met een narcist is vaak een machtsspel dat draait om controle, bewondering en eigen bevrediging, niet om echte intimiteit; het kan in het begin extreem gepassioneerd lijken ("love bombing") maar wordt eenzijdig en manipulatief, waarbij de partner zich genegeerd, gebruikt of gekwetst voelt, omdat empathie ontbreekt en de narcist lof verwacht voor zijn "prestaties". De seksuele interactie is een middel tot bevoorrading, en kan variëren van agressief tot het volledig onthouden van seks, afhankelijk van de behoefte aan controle.
Sommige narcisten kunnen zich wel degelijk schuldig voelen over iets wat ze hebben gedaan om iemand anders pijn te doen. Het is niet zozeer schuldgevoel, maar eerder spijt (of zelfs woede) over hoe de dingen zijn gelopen . Maar eventuele "berouw" dat ze voelen, gaat waarschijnlijk meer over hoe dat gedrag henzelf heeft beïnvloed dan over hoe het het slachtoffer heeft beïnvloed.
Heeft een narcist ooit spijt? Een narcist voelt zelden of nooit spijt als hij jou heeft gedumpt. Wat hij wel kan voelen is schaamte vooral wanneer jij na de breuk hem geen aandacht meer schenkt. Dit heeft vooral te maken met het feit dat hij 'betrapt' werd en zijn ego hierdoor werd gekrenkt.
De beste manier om een narcist pijn te doen is door het soort persoon te zijn dat ze gewoon niet kunnen zijn. Ga dus nooit het gevecht aan. Dan voed je de narcist. De ander van jouw gelijk te overtuigen roept veelal een discussie op, ook al zit de ander echt fout en heb jij echt gelijk.
Een van de belangrijkste strategieën om een discussie met een narcist te winnen, is het behouden van emotionele controle . Narcisten proberen vaak emotionele reacties bij anderen uit te lokken om een gevoel van macht en controle te verkrijgen. Door kalm en beheerst te blijven, kun je hen deze voldoening ontnemen.
Narcisten gaan vreemd vanwege hun onbevredigbare behoefte aan narcistische brandstof (aandacht, bewondering). Elke 'shot' werkt maar even, hun ego moet dus steeds opnieuw gestreeld worden. In een affaire gebeurt dat keer op keer bij dezelfde persoon, maar een narcist kan ook steeds andere vrouwen versieren.
Een narcist kan absoluut niet tegen afwijzing, kritiek (zeker publiekelijk), onafhankelijkheid van anderen, het verlies van controle, gebrek aan bewondering (voeding), het blootgesteld worden van hun kwetsbaarheid (schaamte), empathie/compassie, en zelfspot; ze reageren hierop vaak met woede, manipulatie, of vernederend gedrag omdat het hun fragiele, opgeblazen zelfbeeld en gevoel van superioriteit direct aanvalt.
Narcisten ontwikkelen nooit het vermogen om zich in te leven in de gevoelens van anderen – om zich in de schoenen van anderen te plaatsen. Met andere woorden, ze missen empathie . In veel opzichten beschouwen ze de mensen in hun leven als objecten – die er zijn om aan hun behoeften te voldoen.
Herstellen van een narcistische relatie is niet iets wat je zomaar even doet. Afhankelijk van hoe lang je bent blootgesteld aan narcistisch misbruik, kan het maanden, jaren of misschien je leven lang duren voordat je weer helemaal jezelf bent.
Narcisten gebruiken manipulatieve zinnen om controle te houden, schuld af te schuiven en jou aan jezelf te laten twijfelen, zoals "Jij bent te gevoelig", "Ik deed dat alleen omdat jij me zo boos maakte", "Je overdrijft", "Dat is nooit gebeurd" (gaslighting) en tijdens de 'hoovering'-fase: "Ik kan niet zonder jou" of "Ik ben veranderd" om je terug te lokken. Ze gebruiken ook zinnen die jou isoleren, zoals "Iedereen zegt het" en "Je bent ondankbaar" om jou te manipuleren.
Een omvangrijk oeuvre dat decennia teruggaat, verdeelt narcisme in drie typen: agentisch narcisme, gemeenschappelijk narcisme en kwetsbaar narcisme . Van de drie is agentisch narcisme het meest herkenbaar – en giftig.
Triangulatie. Zelfs als ze alleen zijn, doen narcisten aan triangulatie. Deze manipulatietechniek gebruiken ze vaak om drama en verwarring te zaaien in hun sociale kring of familie. Heel zorgvuldig denken ze na over wie ze kunnen gebruiken en hoe ze mensen tegen elkaar kunnen opzetten als ze alleen zijn.