Ja, statushouders (asielzoekers met een verblijfsvergunning) mogen in Nederland werken zonder dat de werkgever een tewerkstellingsvergunning (TWV) hoeft aan te vragen. Op hun verblijfsdocument staat: 'Arbeid vrij toegestaan. TWV niet vereist'. Zij hebben hiermee dezelfde rechten en plichten op de arbeidsmarkt als Nederlanders. UWV +6
Statushouders hebben dezelfde rechten en plichten als Nederlanders en mogen volledig werken. Asielzoekers zonder verblijfsvergunning mogen ook betaald werken. Werkgevers moeten wel een tewerkstellingsvergunning (TWV) aanvragen bij het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV).
Wat is een statushouder? Als asielzoekers een (tijdelijke) verblijfsvergunning krijgen, noemen we hen 'statushouders'. Ze worden aan een gemeente gekoppeld en wachten in een asielzoekerscentrum (azc) tot er een woning beschikbaar is. Vanaf dat moment kunnen statushouders pas echt beginnen met integreren.
Je kun een statushouder gewoon in dienst nemen. Op de achterkant van een verblijfsvergunning van een statushouder staat 'arbeid vrij toegestaan, geen TWV (tewerkstellingsvergunning) vereist'.
De gemeente heeft een rol in het vormgeven van begeleiding van statushouders richting werk in combinatie met inburgering. Statushouders hebben dezelfde rechten en plichten als Nederlanders op de arbeidsmarkt. Dat betekent dat er geen tewerkstellingsvergunning nodig is.
Wet- en regelgeving. Statushouders krijgen meestal een tijdelijke verblijfsvergunning van vijf jaar. Binnen 14 weken nadat statushouders te horen hebben gekregen dat zij in Nederland mogen (ver)blijven, moet de gemeente hen een woning aanbieden. Maar in de praktijk duurt dit vaak langer dan een jaar.
Asielzoekers die gebruikmaken van de pendelbus van en naar het opvangcentrum in Ter Apel, hoeven voortaan geen kaartje meer te kopen. Vanwege de toenemende overlast op de openbare buslijn wordt de pendelbus binnenkort gratis.
Een statushouder krijgt een bijstandsuitkering (participatiewet) als hij of zij zelfstandig woont en geen inkomen heeft, vergelijkbaar met andere Nederlanders, en ontvangt daarnaast een vast bedrag leefgeld van ongeveer € 14,87 per week (2025) voor persoonlijke uitgaven. De precieze financiële situatie hangt af van of diegene nog in een COA-opvang woont (met eigen bijdrage) of een eigen woning heeft, en of er een baan is, maar het basisbedrag voor persoonlijke spullen is relatief laag, terwijl een gemeente een eenmalige subsidie krijgt voor huisvesting.
De Rekenkamer heeft 64.775 statushouders die inburgeringsplichtig zijn tot en met 2024 onder de loep genomen. Meer dan de helft (54 procent) komt uit Syrië. Volgens de Rekenkamer komen deze statushouders moeilijk aan een baan omdat de inburgering langer duurt.
Een statushouder komt in aanmerking voor de volgende privileges: (a) Vergunningen en douaneafhandelingen voor zowel import als export kunnen worden verleend op basis van zelfverklaring ; (b) Input-outputnormen kunnen met voorrang binnen 60 dagen worden vastgesteld door de normcommissie; (c) Vrijstelling van het verstrekken van een bankgarantie voor regelingen ...
Statushouders krijgen niet alles gratis; ze hebben recht op basisvoorzieningen zoals tijdelijk onderdak, maaltijden of eetgeld, en leefgeld voor persoonlijke uitgaven (kleding, verzorging), maar moeten na de asielprocedure en bij een eigen woning zelf huur en zorgverzekering betalen, net als anderen. Bij een bijstandsuitkering komen ze mogelijk in aanmerking voor toeslagen en ondersteuning via de gemeente, zoals inburgering en financiële hulp bij schoolkosten voor kinderen, maar 'gratis' is een misvatting.
Een statushouder is een voormalig asielzoeker die een vergunning heeft gekregen om in Nederland te mogen blijven. Zij hebben een legitieme reden om niet terug te gaan naar het land waar zij geboren zijn. Een statushouder blijft in een Asielzoekerscentrum (AZC) totdat er een woning beschikbaar is.
Als asielzoekers een vluchtelingenstatus krijgen, noemt de overheid hen vanaf dat moment statushouders. Na enige tijd krijgen statushouders een woning toegewezen in een gemeente, meestal in een wijk met veel sociale huurwoningen. Voor medische zorg doen zij dan een beroep op een huisarts in die wijk.
Statushouders hebben al een verblijfsvergunning. Zij hebben dezelfde rechten als andere Nederlanders en mogen dus gewoon betaald werken. Als werkgever kun je maximaal € 24.000,– SOWIS-subsidie aanvragen (via het subsidieportaal 'Uitvoering Van Beleid' van SZW) voor in totaal 4 statushouders.
Schrappen 24-weken-eis
Asielzoekers mochten maar 24 weken werken per periode van 52 weken. Dit om te voorkomen dat ze recht op een WW-uitkering zouden krijgen. Na een uitspraak van de Raad van State in november 2023 dat deze 24-weken-eis in strijd is met Europees recht, past het UWV deze ook al niet meer toe.
Statushouders kunnen verblijven in doorstroomlocaties in of vlakbij de gemeente waar ze gaan wonen. Ze kunnen daarvoor huur of een gebruiksvergoeding betalen en beginnen met inburgeren. Gemeenten kunnen € 60 per dag subsidie krijgen voor elke plek voor statushouders in doorstroomlocaties.
Aandeel werknemers onder statushouders neemt toe
Uit de CBS-studie blijkt dat na negen jaar 55 procent van alle 18- tot 65-jarige statushouders werk heeft. De meeste werkende statushouders werken in deeltijd (54 procent) en met een tijdelijk contract (73 procent).
Werkzaamheden in asielzoekerscentrum (azc)
Dat kan maximaal 25 uur per week. Hiervoor is geen tewerkstellingsvergunning nodig.
In december 2024 heeft 76,2% van de statushouders Wi2021 een (volledige of gedeeltelijke) bijstandsuitkering. In december 2023 was dit 81%. Ook het percentage statushouders Wi2013 in de bijstand neemt verder af: van 52% in december 2023 naar 43,3% in december 2024.
Gezondheidszorg asielzoeker
Omdat ze meestal weinig geld hebben, hoeven ze geen eigen bijdrage te betalen. Ook geldt voor hen geen eigen risico. De zorg voor asielzoekers staat los van de gewone zorgverzekering. De kosten hebben daarom geen gevolgen voor de premie die andere verzekerden betalen.
Mensen met een verblijfsvergunning betalen zelf de huur voor hun woning. Zij betalen, net als iedereen, de normale huurprijs.
Asielzoekers mogen huis inrichten voor 10.000 euro. Asielzoekers die in de gemeente Oisterwijk komen te wonen krijgen voor de inrichting van de woning 10.000 euro. Voor dit geld moeten ze besteden aan meubilair, bestek en inrichting van de woon- en badkamer.
Dan het rijbewijs, ten slotte. Vluchtelingen krijgen niet een gratis rijbewijs. Maar voor iedereen - dus ook voor vluchtelingen - geldt dat er soms (financiële) ondersteuning mogelijk is voor halen van een rijbewijs. Bijvoorbeeld als een rijbewijs de kans op werk vergroot.
Gemeenten ontvangen financiële vergoedingen voor de huisvesting van asielzoekers en statushouders via verschillende regelingen van het Rijk, zoals een eenmalige bijdrage van € 30.000 per gehuisveste statushouder, en structurele vergoedingen voor doorstroomlocaties (€ 60 per dag) en onderwijs (OHBA-regeling). Deze vergoedingen compenseren gemeenten voor kosten en stimuleren huisvesting, maar statushouders betalen zelf huur en ontvangen leefgeld voor basisbehoeften.