Overprikkeling kan een symptoom van ADHD zijn, maar ook door stress of hoogsensitiviteit (HSP) komen. Bij ADHD filteren hersenen prikkels minder goed, waardoor je sneller en vaker overprikkeld raakt. Is het tijdelijk, dan is het waarschijnlijk overprikkeling; is het structureel en levenslang aanwezig, dan past dit bij ADHD. HSP coach Maaike +3
Iemand die overprikkeld is, kan niet goed nadenken, plannen, contact maken, leren en ontwikkelen. Iemand die overprikkeld is, zal zich moeten afsluiten van zijn omgeving, bewust of onbewust, en dat is in de werkcontext niet handig. Overigens speelt dit vaak al voordat iemand op de arbeidsmarkt komt.
Je hebt mogelijk ADHD als je symptomen in een of meer van de volgende categorieën vallen: Onoplettendheid (moeite met concentreren), waardoor het moeilijk is om instructies op te volgen, georganiseerd te blijven en afleidingen te negeren. Hyperactiviteit (overmatige energie), zoals friemelen of overmatig praten.
ADHD wordt gekenmerkt door hyperactiviteit, aandachtsproblemen en impulsiviteit. Een HSP kan ook moeite hebben met aandacht en concentratie, maar alleen bij overprikkeling. 'Daarnaast hebben HSP's de neiging zich terug te trekken,' aldus Greven.
Het meest typerende verschil tussen iemand met ADHD en ADD is het hyperactieve gedrag. Als je ADD hebt, dan kom je vaak rustig en dromerig over, in tegenstelling tot iemand met ADHD. Maar jouw hoofd zit echter wel vol met gedachten en ook jij hebt last van concentratieproblemen.
Er zijn 3 soorten ADHD, met elk hun eigen kenmerken:
Hoe het in de hersenen precies gaat is onzichtbaar, maar het is wel bekend welke stoffen een belangrijke rol spelen bij ADHD: dit zijn voornamelijk dopamine en noradrenaline.
De 9 belangrijkste kenmerken van ADHD omvatten onoplettendheid (snel afgeleid, moeite met concentratie, vergeetachtigheid), hyperactiviteit (bewegingsdrang, onrustig zijn, veel praten) en impulsiviteit (handelen zonder nadenken, moeite met wachten op beurt, snel boos worden), vaak een mix van deze symptomen leidend tot problemen met structuur, planning en het afmaken van taken.
De 20-minutenregel
Neem je voor om precies 20 minuten aan een taak te werken . Niet om hem af te maken, maar om eraan te beginnen en er die tijd mee bezig te blijven. Hoe je dit toepast: Zet een timer op 20 minuten. Geef jezelf expliciet toestemming om te stoppen wanneer de timer afgaat.
Is hooggevoeligheid een klinische diagnose? Het is belangrijk om te weten dat hooggevoeligheid een persoonlijkheidskenmerk is en geen psychische stoornis . Het is ook niet hetzelfde als autisme of ADHD (aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit), hoewel deze twee vaak onder de noemer HSP worden geplaatst.
De 30%-regel schat de achterstand in die mensen met ADHD kunnen ervaren bij de ontwikkeling van hun executieve functies in vergelijking met leeftijdsgenoten . Het suggereert dat mensen met ADHD ongeveer 30% achterlopen op hun leeftijdsgenoten zonder deze aandoening.
De hersenen zijn bij mensen met ADHD in bepaalde gebieden onderactief. Dit kan ertoe leiden dat je je moeilijk kunt concentreren en snel afgeleid raakt. Je kunt ook impulsief gedrag vertonen. Vaak ben je lichamelijk overactief of onrustig (hyperactiviteit).
Niet iedereen met ADHD ervaart overprikkeling, maar het komt wel vaak voor . Omgevingsprikkels zoals harde geluiden, sterke geuren of drukke ruimtes kunnen overprikkeling veroorzaken, vooral bij mensen met een verhoogde sensorische gevoeligheid.
Minder bekende ADHD-symptomen zijn onder andere tijdsvblindheid (moeite met inschatten van tijd), emotionele overgevoeligheid (snel boos/angstig, stemmingswisselingen), innerlijke onrust (hyperactiviteit zonder veel beweging), zwakke executieve functies (planning, werkgeheugen), slaapproblemen en bij vrouwen specifieke hormonale stemmingswisselingen. Veelvoorkomend is ook moeite met het onderscheiden van hoofd- en bijzaken, sociale onhandigheid en onopvallende hyperactiviteit (zoals friemelen).
Het 5 C's-raamwerk – Consistentie, Zelfbeheersing, Compassie, Samenwerking en Viering – biedt gezinnen een krachtige, op bewijs gebaseerde aanpak voor de opvoeding van tieners met ADHD. Sommige tieners met ADHD hebben echter intensievere ondersteuning nodig dan zelfs de meest toegewijde ouders thuis kunnen bieden.
Mensen met ADHD kunnen slecht tegen overprikkeling (te veel prikkels), onrust (zowel innerlijk als uiterlijk), impulsiviteit (onbesuisd handelen), concentratieproblemen, moeite met plannen en organiseren, slecht omgaan met tijd, en emotionele instabiliteit (zoals intense gevoelens, stemmingswisselingen en faalangst). Ook kritiek en het gevoel dom of lui te zijn, terwijl ze harder werken, zijn lastig.
Menselijke verbondenheid vormt de basis van emotioneel welzijn. Voor mensen met ADHD kan het aangaan van hechte banden met familie, vrienden en de gemeenschap gevoelens van isolatie tegengaan en het zelfvertrouwen versterken. Familiebanden versterken: onderneem regelmatig zinvolle activiteiten met familieleden.
Ieder individu is anders en de benodigde hoeveelheid slaap kan per persoon enigszins verschillen. Net als iedereen hebben mensen met ADHD over het algemeen 7-9 uur slaap per nacht nodig voor een optimale gezondheid en dagelijks functioneren.
Kinderen met ADHD kunnen vaak intens genieten. Kinderen met ADHD zijn vaak creatief, verzinnen de meest geweldige verhalen en kunnen helemaal opgaan in een spel. Het empathisch vermogen van kinderen met ADHD is vaak goed ontwikkeld, het zijn vaak lieve en betrokken kinderen. Ze hebben vaak aandacht voor details.
Op latere leeftijd uit ADHD zich vaak als innerlijke onrust, vergeetachtigheid, concentratieproblemen, impulsiviteit (in geld, relaties), en moeite met plannen, organiseren en het afmaken van taken, wat leidt tot stress en problemen op werk en in relaties. Hoewel hyperactiviteit minder zichtbaar is, ervaren velen mentale onrust, piekeren, uitstelgedrag en het gevoel dat hun hoofd 'aan' staat, vaak met overcompensatie zoals perfectionisme en strenge structuur om chaos te maskeren. Klachten kunnen lijken op dementie, maar zijn vaak gerelateerd aan ADHD-symptomen, waarbij vrouwen vaak perfectionisme en het gevoel van falen ervaren.
De differentiële diagnostiek tussen attention deficit / hyperactivity disorder (ADHD) en borderline persoonlijkheidsstoornis (BPS) is complex. Naast een overlap in symptomen van ADHD en BPS is er bij beide aandoeningen vaak sprake van comorbiditeit.
Rust bij ADHD wordt gevonden door een combinatie van structuur, voorspelbaarheid, lichaamsbeweging, mindfulness, een opgeruimde omgeving en het inzetten van zintuiglijke hulpmiddelen (zoals bijtkettingen) om prikkels te reguleren, met als doel het hoofd en de gevoelens in balans te brengen. Medicatie kan ook helpen om meer rust te ervaren door de hersenbalans te herstellen, maar leefstijl en omgevingsaanpassingen zijn cruciaal voor grip op de symptomen.
Met name magnesium en vitamine D stonden daarbij in de schijnwerpers, mede omdat een tekort in zowel magnesium als vitamine D meer voor blijkt te komen bij kinderen met ADHD [2].
Is ADHD erfelijk? ADHD komt in sommige families vaker voor. Daardoor weten we dat erfelijkheid en genen een rol spelen. Er zijn echter geen specifieke genen gevonden die samenhangen met ADHD, en de mate waarin de genen van invloed zijn kan verschillen per persoon.
Herken je dit?